حجة الاسلام والمسلمين سيد مهدي شيرازي فرزند مرجع فقيد جمعه شب گذشته در ادامه سلسله درس هاي اخلاق که در بيت حضرت آية الله العظمي شيرازي برگزار مي شود، ضمن اشاره به آيه: «وَمَن يَعْشُ عَن ذِکْرِ الرَّحْمَانِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ؛(1) هرکس از ياد خداي رحمان روي گرداند، شيطاني بر او مي گماريم که همواره همراهش باشد» اظهار داشت: «ذکر، نقطه مقابل فراموشي است. هرگاه انسان چيزي را که از صفحه ذهنش پاک شده بود، دوباره به ياد آورد وآن را به ذهن بازگرداند، به اين حالت اصطلاحاً ذکر گفته مي شود. ياد وذکر خدا از والاترين صفات کريمه است واولياي الهي هميشه ودر هر حال به ياد خدا هستند. زيرا تمام اشيا وموجودات نشانه هاي قدرت باري تعالي مي باشند. يادکرد خدا در تمام شئون کوچک وبزرگ زندگي مؤمن نظير: نماز، دعا، غذاخوردن، خفتن و... گره خورده است. براي مثال قبل از غذا بايد نام خدا را بر زبان آورد ودر پايان خدا را بر نعمت هاي بي کرانش سپاس گفت. در روايت پيشوايان دين ما توصيه شده است هرکاري را با نام خدا آغاز کنيد وهر کاري که بدون ذکر وياد خدا آغاز شود ابتر وناقص است.

وي افزود: «مؤمن هرکاري انجام مي دهد با ياد خدا وبراي او انجام مي دهد واگر هم در جبهه نبرد با مشرکان شمشير مي زند براي تقرب به اوست. روزي اميرمؤمنان علي عليه السلام هنگام نبرد يکي از مشرکان را زمين زد وبر سينه او نشست تا سر از بدنش جدا کند. در اين هنگام او به چهره مبارک اميرالمؤمنين عليه السلام آب دهان انداخت. حضرت برخاست وچند قدم راه پيمود ودوباره سراغش رفت وسر از بدنش جدا کرد. وقتي اصحاب حضرت علت را جويا شدند، فرمودند: يک لحظه خشمگين شدم. ترسيدم اين کار من براي تشفي دلم باشد، نه براي خدا. لذا صبر کردم خشمم فروکش کرد.

وي ادامه داد: کسي که با ياد خدا بخوابد وقبل از خواب وضو بسازد، خواب او عبادت به شمار مي رود. بنابراين حتي در هنگام خواب نيز مي توان به ياد خدا بود.

او تأکيد کرد: يکي از جاهايي که ياد خدا فوق العاده به تقواي انسان کمک مي کند، در بازار وهنگام کسب وکار است. خداي متعال مي فرمايد: «رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تَجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَن ذِکْرِاللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَوةِ وَإِيتَآءِ الزَّکَوةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ؛(2) مرداني هستند که هيچ دادوستد وخريد وفروشي ايشان را از ياد خدا وبرپا داشتن نماز وپرداختن زکات باز نمي دارد، واز روزي که در آن دل ها وديدگان دگرگون شود، بيمناکند.

کسي که در هنگام کسب وکار به ياد خدا باشد هيچگاه غش معامله نمي کند ودست به گران فروشي، فريب مردم، کم فروشي مواردي از اين دست نمي زند وبه هيچ حرامي آلوده نمي شود. از همين رو در روايت آمده است: مَن ذَکَرَالله في السّوقِ مُخلصاً عندَ غَفلةِ الناسِ وشُغُلِهِم بما فيهَ کتبَ اللهُ لهُ ألفَ حسنةٍ ويغفِرُاللهُ له يومَ القيامةِ مغفرةً لم تخطُر علي قلبِ بشرٍ؛(3) کسي که در بازار وهنگامي که مردم مشغول دادوستد واز ياد خدا غافل هستند، خدا را از سر اخلاص ياد کند، خداي متعال هزار حسنه براي او مي نويسد وروز قيامت چنان او را مي آمرزد که هيچ کس انتظار ندارد وبه قلب هيچ بشري خطور نمي کند.

وي خاطرنشان کرد: «خداي متعال ذکر را در همه حال دوست دارد وانسان چه نشسته باشد وچه ايستاده نبايد ذکر خدا را از ياد ببرد. خداي متعال در وصف خردمندان فرموده است: «الَّذِينَ يَذْکُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَي جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَکَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ؛(4) همانها خدا را در حال ايستاده ونشسته وآن گاه که بر پهلو خوابيده اند ياد مي کنند ودر اسرار آفرينش آسمان ها وزمين مي انديشند.

حجة الاسلام والمسلمين شيرازي ذکر خدا را همانند واکسني دانست که انسان را در برابر بيماري هاي روحي بيمه مي کند واظهار داشت: غفلت از ياد خدا باعث چيره شدن انسان بر دل وجان انسان مي شود در حالي که ياد خدا شيطان را دور مي کند وآدمي را از درافتادن به دام معصيت وغفلت نجات مي دهد وسلامت روحي وديني شخص را تضمين مي نمايد. شيطان منتظر يک لحظه غفلت انسان از ياد خداست تا او را به گناه ومعصيت وسوسه کند واز راه راست منحرف نمايد. در روايت آمده است: إن الشيطان واضع خطمه علي قلب ابن آدم فإذا ذکرالله سبحانه خنس وإن نسي التقم قلبه فذلک الوسواس الخناس؛(5) شيطان بيني خود را بر دل آدمي زاد نهاده است، هرگاه انسان خدا را ياد کند شيطان از او دور مي شود وبه محض آن که از ياد خدا غافل مي شود بر دل او چيرگي مي يابد واو همان وسواس خناس است.

او در پايان افزود: «يکي از طلاب شبي زمستاني به تنهايي در مدرسه مشغول درس خواندن بود که شنيد در مدرسه را مي کوبند. در را که گشود ديد دختر جواني در کنار در ايستاده واز او مي خواهد که آن شب را به مدرسه پناه ببرد زيرا نمي توانست خود را به جاي مطمئني برساند. آن طلبه ناچار شد او را به يکي از حجره ها ببرد وخود در حجره ديگري همچنان مشغول مطالعه شد. ساعتي که گذشت شيطان او را به گناه وسوسه کرد. در آن مدرسه ودر آن دل شب غير از او وآن دختر هيچ کس نبود. او که ديد نمي تواند در برابر وسوسه هاي شيطان مقاومت کند وشيطان در حال چيره شدن بر اوست دست خود را نزديک آتش برد ويک انگشت خود را سوزاند. با اين کار آن افکار ووسوسه ها براي ساعتي از او دور شد. اما وقتي سوز درد خوابيد دوباره شيطان او را وسوسه نمود. او براي بار دوم يکي ديگر از انگشتان خود را سوزاند وتا صبح هر ده انگشت خود را نزديک آتش برد تا از شر وسوسه شيطان رهايي يابد ودر نهايت موفق شد خود را از افتادن در دام گناه ووسوسه نجات دهد».

1. زخرف(43)، آيه36.

2. نور(24)، آيه37.

3. وسائل الشيعه، ج7، ص166 (13 ـ باب استحباب ذکرالله في السوق و...).

4. آل عمران(3)، آيه191.

5. بحارالانوار، ج60، ص194 (باب3 ـ ابليس لعنة الله وقصصه و...).