1- از ویژگی های این ماه می توان به روزه داری و اعمال واجب و مستحبی که ویژه آن است و موجب آماده ترشدن دل ها برای پذیرش حقایق می گردد، اشاره کرد. یکی از وظایف مهمی که در این ماه وجود دارد خودسازی است. انسان باید تمام توان و همت خود را در این ماه برای خودسازی به کار گیرد.

2- هراندازه که انسان خوب و باتقوا باشد، باز می تواند پله ای بالاتر رود. تقوا و اخلاق و اخلاص حدّی ندارد و همواره جای پیشرفت در آن است و چه فرصتی بهتر از این ماه؟ خدای متعال در قرآن کریم می فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّاهَا؛ که هرکس نفس خود را تزکیه کرده، رستگار شده».

3- انسان باید سعی کند کوتاهی هایی را که در ماه رمضان از او سر زده است با بهره گیری بیشتر در روزهای آخر این ماه جبران کند تا این ماه برای او ماه آمرزش و مغفرت باشد.

4- خوب است بیش از پیش ماه مبارک را غنیمت شمرده و بهره برداری بیشتری را از آن برای دنیا و آخرت خود بنماییم ان شاء الله تعالی.

5- سرورمان رسول گرامی اسلام، حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وآله در خطبه ای که پیش از ماه مبارک رمضان ایراد کردند، فرمودند: «فاسئلوا الله بنیات صادقة، و قلوب طاهرة؛ پس خدا را با نیت های راستین و دل های پاک بخوانید». با این بیان، هرگاه قلب، پاک و پیراسته باشد، دیگر اندام های انسان نیز پاک و طاهر خواهد بود.

6- در موضوع وداع با ماه مبارک رمضان دعاهای چندی از پیشوایان دین صلوات الله علیهم وارد شده است. برای نمونه از امام سجاد و امام صادق علیهما السلام به طور جداگانه دو دعا در این خصوص وارد شده که مرحوم اخوی هردو را در اواخر اعمال ماه مبارک رمضان آورده اند.  بکوشید این دو دعا را با التفات به معانی و مضامین بلند آن بخوانید تا این که از ماه مبارک رمضان بیشتر بهره برداری کنید.

7- ما در این ماه باید از خدای متعال عصمت در دین را مسألت کنیم؛ همان طور که برخی از مردم از سرمایه، تندرستی یا دیگر داشته های دنیوی خود نگهداری می کنند، دین آدمی نیز به نگهداری نیاز دارد.

8- تلاش کنید پس از ماه مبارک رمضان نیز آنچه در این ماه از معنویات به دست آورده اید، حفظ کنید و با استغفار و محاسبه روزانه و پیوسته نفس، توفیق عبادت، طاعت و انجام نیکی ها را همچون ماه مبارک رمضان، همچنان در خود زنده نگاه دارید تا دروازه دلتان در برابر شیطنت و وسوسه های شیطان بسته بماند. کسی که درِ دل را به روی شیطان بسته نگاه دارد، به کامیابی و سعادت دست خواهد یافت.

9- هر عمل نیکی که انسان در ماه مبارک رمضان به جا می آورد، اجر فراوان و پاداش مضاعف دارد، ولی در این میان یکی از مهم ترین و با فضیلت ترین اعمال، فراگرفتن علوم اسلامی، یعنی اصول و فروع دین و اخلاق و آداب اسلامی و آموختن آن به دیگران است. این نکته در قرآن کریم و روایات شریفی که از چهارده معصوم علیهم السلام به دست ما رسیده، مورد تأکید فراوان واقع شده است.

10- در ماه مبارک رمضان که پیش روی ماست، اعمال همه مؤمنان یکسان نیست و درجات گوناگون دارد. برخی در این ماه در طاعت الهی و انجام اعمال صالح گوی سبقت را از دیگران می ربایند و برخی دیگر به مراتب کم تری دست می یابند و همه این امور به تصمیم، تلاش و توفیق بستگی دارد.

11- اخلاص، توسل، حسن خلق، طاعت الهی، برآوردن حوائج مردم و ذکر خدا، از جمله اموری است که در ماه مبارک رمضان بسیار پسندیده و مورد سفارش پیشوایان دین است.

12- قرآن کریم از ما خواسته است به جا آوردن اعمال شایسته در ماه مبارک رمضان و غیر آن را مسابقه ای بدانیم و بکوشیم با ربودن گوی سبقت از دیگران، نیکی های بیشتری در کارنامه اعمالمان ثبت کنیم.

13- تلاش کنید دستاوردهای معنوی ماه مبارک رمضان خود را حفظ کنید.

14- اگر در این ماه همگی کم و بیش دعا، نماز، زیارت، طاعت، سوگواری، اطعام، شب زنده داری در شب های قدر و خدمات دیگری را انجام داده اید، بکوشید این توفیقات استمرار یابد و خدای ناکرده براثر مثلا یک ظلم تباه نشود.

15- مبادا غفلت کنید و مهار خود را با یک گناه یا تعدی یا ستم به شیطان دهید.

16- همچنان که بارانِ بهار، زمینِ پژمرده را زندگی و طراوت دوباره می بخشد، ماه مبارک رمضان نیز بهار پرطراوات قرآن است. از این رو شایسته است که ما نیز در این ماه مبارک اهتمام بیشتری به تلاوت قرآن و تدبّر در آیات آن داشته باشیم و آن را وسیله هدایت خود قرار دهیم.

17- در این ماه حفظ و به یادسپاری قرآن ثواب بسیار دارد، ولی همه این امور درحقیقت مقدمه ای برای امر مهم تری است که همانا عمل کردن به قرآن و اجرای اوامر والای آن در زندگی است. چه خوب است که با خواندن هر آیه از قرآن در این ماه در معانی ژرف آن نیز تأمل کنیم و تصمیم بگیریم به مضمون آن عمل نماییم.

18- سعی کنیم کارهای خوب مان در ماه مبارک رمضان و سرمایه ای که در این ماه اندوختیم فنا نشود، بلکه بکوشیم این سرمایه را تا ماه رمضان آینده افزایش دهیم. اعمال نیک انسان سرمایه عالم آخرت اوست که هر روز آن با پنجاه هزار سال برابر است. هرچند آخرت مهم تر از دنیاست، ولی آثار اعمال انسان در دنیای او نیز مؤثر است.

19- به یاد داشته باشید که این ماه فرصتی است برای خودسازی، و این امر نیازمند اراده و تصمیم است.

20- این ماه به ویژه شب عید فطر فرصتی است مناسب برای خودسازی، چه این که در روایت آمده که خدای متعال به اندازه آنچه در ماه مبارک رمضان مورد بخشش قرار داده و آزاد کرده، در شب عید فطر می بخشد و آزاد می کند.

21- ماه مبارک رمضان بهار قرآن و البته بهار چهار مرتبه: قرائت، تدبر،عمل و نشر قرآن است. لذا شایسته است از این ماه در راه آموختن و کوشش برای پیاده کردن آن بهره گرفته شود تا جامعه، یکپارچه قرآنی گردد.

22- هرکس که تاکنون نتوانسته از این ماه به خوبی استفاده کند، در این فرصت باقی مانده می تواند آن را جبران کند.

23- ایام باقی مانده این ماه مبارک فرصتی است که اگر انسان سعی کند آن را به خوبی درک کند و از آن استفاده ببرد، قطعاً موفق خواهد شد.

24- از ویژگی های ماه بافضیلت و مبارک رمضان این است که انسان می تواند با کارهایی خداپسندانه بار سنگین گناهان خود را سبک کند.

25- در این ماه باید بر انجام دو مطلب که از جمله مسئولیت هایی است که همگان بر عهده دارند، مصمم شد: نخست دوری جستن از گناهان و دوم هدایت دیگران.

26- ماه مبارک رمضان فرصتی مناسب برای خودسازی انسان ها و پیراستن نفس از نادرستی هاست، لذا زنان و مردان مؤمن باید با استفاده از این فرصت و با انجام کارهای نیک و گزاردن نماز در شب های پربرکت این ماه، اگرچه به مقدار دو رکعت، از آن هرچه بیشتر بهره ببرند.

27- با توجه به این که جوانان از توان و سرزندگی بیشتری برخوردارند و از همین رو قدرت بدنی بیشتری برای عبادت دارند، به آنان سفارش بیشتری به استفاده از این فرصت می نمایم.

28- زنان و مردان مؤمن و متدین بکوشند از فرصت به دست آمده بهره جویند و با اراده ای استوار خود را با اخلاق حسنه بیارایند و خشم و غضب را از خود دور کنند، زیرا تسلط بر نفس، دوری از خشم و بردباری از کلیدهای توفیق انسان است.

29- اگر از فرصت ماه مبارک رمضان برای خودسازی و تهذیب نفس استفاده نشود، قطعاً فرصتی از این بهتر به دست نخواهد آمد.

30- هر کلمه دعا، ذکر و زیارت های شریفه به ویژه آن بخش که به ماه مبارک رمضان اختصاص دارد سازنده است.

31- باید از حال و هوا و شرایط و اعمال این ماه مبارک برای خودسازی استفاده کنیم و بکوشیم با رفتار مثبت خود بر دیگران اثر گذاریم و آنان را هدایت کنیم، چه این که امامان معصوم علیهم السلام بدان فراخوانده اند.

32- پیامبر صلی الله علیه وآله در بخشی ازخطبه خود در استقبال از ماه مبارک رمضان می فرمایند: «فسألوا الله ربکم بنیات صادقة وقلوب طاهرة؛ یعنی خدای خود را با نیت های صادق و دامانی پاک بخوانید».

33- سعی کنیم قلب هایمان پاک باشد و در این ماه مبارک و رحمت برای همه حتی دشمنانمان دعا کنیم.

34- ایام ماه مبارک رمضان سپری شده و جز چند روزی از آن باقی نمانده است. این ایام باقی مانده فرصت مهم و سرنوشت سازی برای دنیا و آخرت انسان است. بنابراین، مؤمنان باید این فرصت را برای جبران کوتاهی ها غنیمت بشمارند و نسبت به همه سخنان و رفتارهای کوچک و بزرگ خود هشیار باشند.

35- مولایمان رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله در خطبه ای که در پیشواز ماه مبارک رمضان ایراد داشتند، فرمودند: «أیها الناس مَن حَسَّنَ منکم فی هذا الشهر خُلُقَهُ کان له جوازاً علی الصّراط یومَ تزلُّ فیه الأقدام؛ ای مردم، هریک از شما که در این ماه رفتار خود را نیکو گرداند، در روزی که پاهای مردم بر پل صراط می لغزد و لرزان است او از آن جا به امان خواهد گذشت».

36- کسی که می خواهد به سرعت از پل صراط بگذرد و وارد بهشت شود، باید همیشه و به خصوص در ماه مبارک رمضان با اخلاق نیک با همه مردم رفتار کند.

37- این ماه فرصت مناسبی برای انجام کارهای نیک است و یکی از مهم ترین اعمال نیک حسن خلق است.

38- حسن خلق یک ضرورت جدی برای هر زن و مرد مؤمن و به ویژه جوانان است که به اخلاق نیک آراسته شوند. کسی که نسبت به این مهم عزم و تصمیم جدی داشته باشد، موفق خواهد شد و خدای متعال او را یاری خواهد نمود.

39- ماه مبارک رمضان، ماه برکت و رحمت است. رسول خدا صلی الله علیه وآله در خطبه ای که در پیشواز ماه مبارک رمضان ایراد کردند، فرمودند: «أَیها النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیکُمْ شَهْرُ اللهِ بِالْبَرَکَةِ وَالرَّحْمَةِ وَالْمَغْفِرَةِ؛ ای مردم، ماه خدا با برکت و مهر و آمرزش به سوی شما رو کرده است».

40- این ماه فرصت مناسبی است تا بندگان رابطه خود را با خدا تجدید کنند. پس جا دارد که در ساعات ارزشمند این ماه به طاعات و عبادات بپردازید و اگر حق کسی از خویشاوندان یا نزدیکان را تباه کرده، یا در ادای حق الله سستی به خرج داده اید، به تدارک گذشته بپردازید وهرچه می توانید خود را از مواضع کیفر و خشم الهی دور و به رحمت و غفران الهی نزدیک سازید.

41- حسن خلق دارای درجات و مراتب گوناگونی است. بکوشید و تصمیم بگیرید در فرصت معنوی ماه مبارک رمضان اهل حسن خلق باشید و پیوسته اخلاق خود را ارتقا دهید؛ البته حسن خلق فقط در خوش ‌برخوردی و چهره ‌گشایی خلاصه نمی‌ شود و این تنها یکی از مصادیق حسن خلق است. بکوشید این تصمیم را بگیرید وپیگیری نمایید.

42- خوب است در ایام ماه مبارک رمضان بین خودمان و خدا عهد ببندیم و تصمیم بگیریم همیشه به خدا و خلق خدا راست بگوییم و در تمام حالات صداقت را ملاک کارمان قرار دهیم.

43- ماه مبارک رمضان فرصتی بسیار مناسب برای کاهش پشیمانی اخروی است و نحوه رفتار انسان ـ خوب یا بد ـ در این ماه نقش بسیاری در کاهش یا افزایش این پشیمانی دارد.

44- سعی کنید در این ماه عزیز به ویژه در شب های قدر اعمال و عباداتی به جای آوردید و به خدای متعال نزدیک شوید.

45- در جایى از خطبه رسول خدا صلی الله علیه وآله آمده است: «فإنَّ الشقی من حُرم غفران الله فی هذا الشهر العظیم؛ همانا تیره روز كسى است كه در این ماه عظیم از آمرزش الهى محروم شود». این جمله پیامبر صلی الله علیه وآله حصر را مى ‏رساند؛ یعنى اگر كسى در ماه رمضان در امر خودسازى كوتاهى كند، حقیقتاً بدبخت و درمانده است. 

46- خداى متعال تصریح فرموده است كه انسان‏ ها را براى آمرزش خلق كرده است، آن جا كه مى ‏فرماید: «وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ». بنابراین، بر انسان‏ ها نیز لازم است در ماه مبارک رمضان در مقام به دست آوردن این عنایت و لطف الهى كوشا باشند.

47- دعاها، زیارت‏ ها و اعمال بسیارى كه در ماه مبارك رمضان وارد شده است ابزار و وسایل خوبى براى تحقق خودسازى است و اگر كسى به دلیل گرفتارى ‏هاى خود یا اشتغال به واجبات دیگر، نتواند در این زمینه‏ ها موفقیتى كسب كند، راه دیگرى كه آسان مى ‏نماید و فراروى او مى ‏بینیم، محاسبه نفس است.

48- حداقلِّ خودسازى چه در این ماه مبارك چه در دیگر ماه‏ ها این است كه انسان زمانى كوتاه ـ اگرچه چند دقیقه ـ به حساب آن روز خود رسیدگى كند و گفته ‏ها، كردارهای خود و همچنین برخوردش با زن و فرزندان، دوستان و آشنایان، بستگان و خویشان، درس خواندن و ... را بسنجد و ببیند وقت خود را صرف چه كارهایى كرده است؟ آن گاه لحظاتى را با خداى خویش خلوت كرده، به حساب خود رسیدگى نماید.

49- اگر انسان از این ماه كه بهار قرآن و بهار خودسازى است، استفاده كرده، به محاسبه خود بپردازد و چند روزى نیز در ماه شوال این روند را ادامه دهد، بسیار بعید مى ‏دانم كه از محاسبه نفس خود دست بردارد؛ زیرا از این كار لذتى احساس مى‏ كند كه با صد غذاى لذیذ یا یك سال خوشگذرانى قابل مقایسه نیست.

50- مى ‏توان چنین برداشت نمود كه رسول اكرم صلی الله علیه وآله طى سال ‏هایى كه در مدینه حضور داشتند، همه ساله در استقبال از ماه مبارك رمضان، خطبه خاصى ایراد مى‏ فرمودند. بد نیست انسان پیش از ماه مبارك رمضان به این خطبه ها توجه كند و ببیند چه راه كارهایى را به مسلمانان ارائه فرموده ‏اند.

51- ماه مبارك رمضان زمان مناسبى براى خودسازى است و باید از این فرصت بهره جسته، روح گناه گریزى را در خود به وجود آورد و آن را تقویت كرد.

52- بهترین تلاشى كه انسان را به خودسازى وامى ‏دارد، اعمال ماه مبارك رمضان است و این فرصتى است بسیار مناسب براى خودسازى. انسان روزه مى‏ گیرد و شهوات نسبت به سایر اوقات تفاوت خواهد نمود؛ این یكى از مراتب ورع به شمار مى ‏آید كه آدمى مى‏ تواند در ماه مبارك رمضان از آن بهره مند گردد.

53- یكى از راه‏ هاى نیل به پرهیزگارى این است كه انسان در ماه مبارك رمضان بناى خود را بر این بگذارد تا با سعى و تمرین، هرروز حداقل یكى از طاعات را انجام دهد. مثلاً در طول شبانه روز هرگز دروغ نگوید، غیبت نكند، كسى را آزار ندهد و بر زن و بچه‏ اش سخت نگیرد.

54- روزه واقعى غیر از امساك از مفطرات است و غیبت كردن، روزه دار را از روزه واقعى خارج مى‏ كند.

55- صِرف امساك از مفطرات روزه حقیقى به شمار نمى‏ رود و روزه واقعى امر آسانى نیست. هم از این روست كه دعا و مسألت از خداوند لازم است تا انسان موفق به درك روزه حقیقى شود و چنان كه دیدیم رسول خدا صلی الله علیه وآله سفارش فرمودند: «با دل‏ هاى پاك و نیت ‏هاى درست از خدا بخواهید كه شما را در به جاى آوردن روزه این ماه و تلاوت كتابش موفق بدارد».

56- فراموش نكنیم كه امثال یزید بن معاویه، روزه مى ‏گرفتند و قرآن مى‏ خواندند، ولى آیا با وجود این روزه و قرآن، شقى بودند یا سعید؟ از این جا روشن مى‏ شود كه تنها روزه حقیقى و تلاوتى كه از سر صدق صورت پذیرد، آدمى را سعادتمند مى‏ كند.

57- ماه مبارك رمضان ماهى است كه خداى تبارك و تعالى سفره بخشایش خود را گسترده‏ تر از همیشه گسترانده است و اگر كسى در چنین فرصت گران بهایى، كاهلى كند و بى‏ بهره ماند، راه شقاوت پوییده است.

58- امشب شب بیستم ماه مبارك رمضان و مصادف با شب شهادت مولا امیرمومنان علیه السلام است. روزهاى قدر نیز مانند شب ‏هاى قدر داراى فضیلت است. یكى از این روزها گذشت و دو شب و دو روز دیگر باقى مانده است. به خود آییم و ببینیم چه كرده‏ ایم و چه بهره‏ اى برده‏ ایم.

59- باید در این روزهاى پایانى ماه مبارك رمضان براى زندگى خود برنامه‏ اى مرتب تدارك ببینیم، زیرا داشتن برنامه اگر تمام اهداف انسان را محقق نكند، بى‏ تردید بخش وسیعى از آن را عینیت مى ‏بخشد.

60- این ماه مبارك رمضان بهترین وقت براى انسان است تا آدمى براى زندگى خود تصمیمى جدّى گرفته و آن را در چارچوبى منظّم و دقیق قرار دهد.

61- اینك كه در ماه مبارك رمضان قرار داریم سزاوار است هرچه بیشتر بر ارتباط خود با قرآن كریم افزوده، آن را استحكام و استوارى بخشیم.

62- قرآن و ماه مبارك رمضان ارتباطى گسترده و ناگسستنى دارند.

63- احسان و نیكوكارى در ماه مبارك رمضان نیز پاداشى بسیار بیشتر دارند.

64- كسى كه در ماه مبارك رمضان با تأمل و تدبّر قرآن بخواند، بى ‏شك ثواب او بیشتر از كسى است كه به همان اندازه، اما بدون تأمل قرآن بخواند، چه این كه با در نظر گرفتن حال و هواى معنوى این ماه و این كه رمضان بهار قرآن است، تأمل و تفكر در آیات قرآن به تمام معنا ارزشمند و كارآمد است.

65- پیامبر خدا صلى الله علیه وآله تمام عمر خود را صرف ابلاغ و آموزش گذراند تا رسالت خود را كه ارشاد جامعه و نجات بشر از بیراهه‏ ها و تاریكى‏ ها بود به انجام رساند. یكى از این آموزه ‏ها استغفار و از جمله كارهایى است كه در ماه مبارك رمضان به آن سفارش شده و یكى از نام ‏هاى ماه رمضان شهرالاستغفار است.

66- خواندن قرآن در این ماه پسندیده است، به ویژه اگر با صداى خوش خوانده شود، اما مهم ‏تر از خواندن قرآن و فهمیدن آن، عمل به آن است.

67- از روزه دار خواسته شده است كارى نكند كه خادم به زحمت و سختى افتد.

68- چنان كه روشن است روزه نیز مانند عبادات دیگر، مراتب گوناگون دارد و به انحاء و كیفیات گوناگون مى ‏توان آن را به جاى آورد، اما درست و پسندیده آن است كه انسان در ماه مبارك رمضان از هرچه به شهوت نفس مربوط مى‏ شود خوددارى كند و از هرچه خدا به نحو تحریم یا كراهت نهى كرده، دورى گزیند.

69- مرتبه واقعى روزه آن است كه آدمى از همه حرام‏ ها و مكروه‏ ها و حرام‏ هاى بالخصوص (كه در ادامه آمده) و حرام ‏هاى بالعموم یكسره اجتناب كنند.

67- در ماه مبارك رمضان و فرصت مناسبى كه براى پرهیزگارى و طاعت پیش آمده، بهترین اعمال مطابق حدیث نبوى «الورع عن محارم اللَه؛ خویشتن دارى از محارم خدا» است.

68- روزه‏ دار باید چشم و گوش و زبان و تمام قواى ظاهرى و باطنى‏ اش صائم باشند.

69- روزه‏ دار باید از هر امر قبیحى ولو حرام نباشد دورى گزیند و براى مثال از مكروهات نیز دورى گزیند، چه مكروهات بالخصوص كه صریحاً از آن ها یاد شده و چه مكروهات بالعموم نظیر چیزهایى كه موجب مى ‏شود انسان در میان مردم به بدى انگشت‏ نما شود و مردم او را انسانى ناموزون و نامتعادل بخوانند.

67- شنیدن حكمت‏ ها و مواعظ در روزه دار حالت بیدارى و یادآورى ایجاد مى ‏كند و موجب مى ‏شود در رفتار و گفتار جزئى خود ریزبینى و تیزبینىِ بیشترى به خرج دهد و موشكافانه در پى اصلاح كرده‏ ها و گفته ‏هاى خود برآید.

68- براى دستیابى به عنایات و كرامت ‏هاى الهى ویژه این ماه، باید به شایستگى‏ هاى خود توجه كنیم و این كه در برخوردارى از این نعمت ‏ها چه اندازه توانمندیم، چه این كه نیمى از موفقیت به دست خودمان است. قرآن كریم در این باره به صراحت مى ‏فرماید: «وَ أَن لَّیسَ لِلْإِنسَنِ إِلَّا مَا سَعَى‏؛ و این كه براى انسان جز حاصل  تلاش او نیست».

69- سعى كنیم از روزها و شب ‏هاى باقى ‏مانده این ماه استفاده‏ اى درخور و شایسته كنیم.

70- باید از فرصت باقی مانده ، براى نیل به والایى‏ ها و اندوختن حسنات بهره گرفته، در حد توان خود بكوشیم و بدانیم كه بهره گرفتن از آموزه ‏هاى معصومان در قالب نیایش‏ هاى تودیع ماه مبارك رمضان از مطالب مهم در این ماه است تا از این طریق بتوانیم با وظایف خویش آشنا شده، بیشترین استفاده را از بركات روزهاى باقى‏ مانده این ماه مبارك ببریم.

71- از امور مربوط به ماه مبارك رمضان استغفار است، چراكه در دعاى وداع این ماه چندین بار استغفار به صورت‏ هاى: «استغفر الله ربی وأتوب إلیه»، «استغفرك اللّهم ربی وأتوب إلیك» و ... آمده است و مفهوم آن به زبان ساده این است كه خدایا ، نسبت به كرده‏ هاى بد خود از پیشگاهت معذرت مى ‏خواهم.

72- در شمارى از روایات آمده است كه انسان باید در روزهاى باقیمانده ماه مبارك رمضان صادقانه استغفار كند تا مشمول رحمت الهى شود.

73- نخستین مرحله عمل به قرآن، شناخت آن است و نظر به اینكه در ماه مبارك رمضان، غالباً زمینه قرائت قرآن فراهم‏ تر و بیشتر است، ما نیز تصمیم بگیریم هر روز چند صفحه از قرآن را قرائت كنیم و پس از ماه مبارك رمضان نیز در طول سال قرائت قرآن را ترك نكنیم و هر صفحه اى كه مى ‏خوانیم درباره آن تأمل كنیم.

74- ماه مبارك رمضان فرصت بسیار خوب و جوّ روحانى و معنوىِ فوق‏ العاده ‏اى است كه انسان مى‏ تواند با بهره‏ گیرى از دعاها، زیارت‏ هاى معصومین ‏علیهم السلام از دور و نزدیك، مجالس موعظه و شنیدن و خواندن روایات معصومین‏ علیهم السلام، زمینه محاسبه نفس خود را بیشتر فراهم كند و هركس به اندازه تلاش خود براى محاسبه نفس، از این فضاى روحانى بهره خواهد گرفت.

75- امید است حداقل در این ماه، اهل علم خود را ملتزم بدانند كه در شبانه ‏روز چند دقیقه با خداى خود خلوت كنند و هركس در حد توان علمى و برداشت خودش گفتار و كردار فردى و نیز برخوردش با والدین، همسر، فرزند، بستگان، همسایگان، میزبانى كه او را براى سخنرانى دعوت مى ‏كند، شاگردانى كه به آن ها قرائت قرآن یا تفسیر مى ‏آموزد و ... را محاسبه كند، آن‏ گاه ببیند كه رفتارش مورد قبول و رضایت خودش هست یا نه؟

76- در ماه مبارك رمضان، پاداش اعمال پسندیده و ناپسند دو برابر است، پس شایسته است با اعمال صالح خود، بیشترین استفاده را از روزهاى پایانى این ماه پر بركت ببریم.

77- باید از روزهایى كه از این ماه مبارك باقى است استفاده كرد و توجه داشت كه راه موفقیت پیش روى همه بندگان خدا، اعم از مرد و زن، پیر و جوان، عالم و بى ‏سواد به طور یكسان باز است و همگان در این زمینه مى ‏توانند برخوردارى یكسانى داشته باشند.

78- با توجه به فرصت باقى مانده از ماه پر خیر و بركت رمضان، اگر كسى تاكنون موفق نشده است از این ماه بهره ‏اى ببرد، مى ‏تواند با تصمیم جدى در چند روز باقى ‏مانده، بهره كامل را از این ماه ببرد.

79- مى ‏توان از آخرین وصیت‏ نامه امیرمؤمنان على‏ علیه السلام در ساعات پایانى عمر مباركشان به عنوان ملاك براى تعیین و شناخت میزان موفقیت افراد در این ماه نام برد.

80- براساس آیات قرآن، روایات و سیره اهل بیت ‏علیهم السلام هركس دو ویژگى را مخصوصا در ماه رمضان داشته باشد، علاوه بر تأمین سعادت اخروى، خوشبختى دنیایى خود را نیز تأمین مى ‏كند؛ حُسن خلق و خدمت به بندگان خدا.

81- باتوجه به اهمیتِ نقش اخلاق در اصلاح فرد و اجتماع و آثار فراوان دنیوى و اخروى، از جمله سهیم شدن انسان خوش ‏اخلاق در ثواب اعمال كسانى كه تحت تأثیر اخلاق خوب او هدایت مى ‏شوند، سزاوار است، بلكه باید از همین لحظه تصمیم بگیریم با اخلاقِ خوب با دیگران رفتار كنیم.

82- پس از ماه مبارك رمضان مجالسى كه در حسینیه ‏ها و مساجد برقرار است و شماها در آن شركت مى ‏كنید و در آن ها با اصول دین، اخلاق و احكام اسلام آشنا مى ‏شوید، باید همچنان ادامه یابد.

83- روزهاى پایانى ماه مبارك رمضان است و هركس در روزهاى گرامى و شب‏ هاى گران ‏قدر این ماه خدمتى انجام داده و یا در راه گسترش فرهنگ اسلام و قرآن زحمتى كشیده، دعا خوانده، نمازهاى مستحبى به‏ جا آورده، یا اطعام كرده باشد، همه آن‏ ها در پرونده اعمالش ثبت و ضبط مى ‏گردد و به فرموده قرآن، ذره ‏اى از آن ها نابود نخواهد شد.

84- در این روزهاى پایانى ماه مبارك رمضان، كوشش كنید براى آخرت خود، اندوخته ‏اى فراهم آورید.

85- وجود مبارك رسول خدا صلى الله علیه وآله فرمودند: «افضل الأعمال فی هذا الشهر الورع عن محارم الله؛ با فضیلت ‏ترین اعمال در این ماه پرهیز از محرمات الهى است». بر این اساس ما قبل از هرچیز دیگر وظیفه داریم بدانیم امورى ‏كه خداى متعال حرام دانسته است كدامند.

86- ما و به خصوص اهل علم، باید از فرصت پیش آمده در این ماه گرامى براى شناخت بیشتر محرمات استفاده كنیم. همین كه احتمال مى ‏دهیم همه محرمات را نمى ‏شناسیم، باید ما را وا دارد كه در پى شناخت آن ها برآییم و زمانى را بدین منظور اختصاص دهیم و این ماه بهترین فرصت براى چنین كارى است.

87- پرهیز از محرمات الهى بافضیلت‏ ترین اعمال در این ماه است و شناخت محرمات مقدمه پرهیز از آن است.

88- پرهیز از محرمات الهى - بر خلاف تصور برخى از مردم - حتى از قرائت قرآن در این ماه نیز فضیلت بیشترى دارد.

89- ختم قرآن كریم فضیلت عظیمى است به ویژه اگر در این ماه ارجمند صورت گیرد، و شایسته است كه انسان در این ماه دستِ كم یك ‏بار قرآن را ختم كند، اما با همه این احوال اعمال دیگرى چون اطعام و هدایت مردم وجود دارند كه حتى از قرائت قرآن نیز فضیلت و اهمیت بیشترى دارند.

90- رسول گرامى اسلام صلی الله علیه وآله فرمودند بافضیلت ‏ترین عمل در این ماه پرهیز از محرمات الهى است. این امر پیش از هرچیز شناخت محرمات را مى ‏طلبد.

91- از ویژگی های ماه بافضیلت و مبارک رمضان این است که انسان می تواند با کارهایی خداپسندانه بار سنگین گناهان خود را سبک کند.

92- ماه مبارک رمضان فرصتی مناسب برای خودسازی انسان ها و پیراستن نفس از نادرستی هاست، لذا زنان و مردان مؤمن باید با استفاده از این فرصت و با انجام کارهای نیک و گزاردن نماز در شب های پربرکت این ماه، اگرچه به مقدار دو رکعت، هرچه بیشتر بهره ببرند.

93- اگر از فرصت ماه مبارک رمضان برای خودسازی و تهذیب نفس استفاده نشود، قطعاً فرصتی از این بهتر به دست نخواهد آمد.

94- هر کلمه دعا، ذکر و زیارت های شریفه، به ویژه آن بخش که به ماه مبارک رمضان اختصاص دارد سازنده است. بنابراین، باید از حال و هوا و شرایط و نیز اعمال این ماه مبارک برای خودسازی استفاده کنیم و بکوشیم با رفتار مثبت خود بر دیگران اثر گذاریم و آنان را هدایت کنیم، چه این که امامان معصوم علیهم السلام بدان فراخوانده اند.

95- پیامبر صلی الله علیه وآله در بخشی از خطبه خود در آستانه فرارسیدن ماه مبارک رمضان می فرمایند: «فسألوا الله ربکم بنیات صادقة وقلوب طاهرة؛ یعنی خدای خود را با نیت های صادق و دامانی پاک بخوانید».

96- سعی کنیم قلب هایمان پاک باشد و در این ماه مبارک و رحمت برای همه حتی دشمنانمان دعا کنیم.

97- ماه مبارك رمضان فرصت مناسبی برای تمرین خداباوری و معادباوری است.

98- چه خوب است خداباوری خود را تقویت كنیم و در ماه مبارك رمضان اندك اندك باور كنیم كه خدای متعال در همه حال حاضر و ناظر، و از ضمیر ما آگاه است و به جایی برسیم كه خدای متعال را مشاهده كنیم.

99- براى تسلط بر نفس و مهار كردن سركشى ‌آن همّت و اراده ‌اى نیرومند مى‌ طلبد تا بر آن ها چیره آییم، و ماه رمضان مناسبت بسیار خوبى است.

100- براى ریاضت روحى و تربیت نفس فرصتى بزرگ تر از روزه وجود ندارد، زیرا آدمى كه شكمش خالى است، شهواتش كم مى ‌شود، و تمایلات و خواهش ‌هاى نفس امّاره ‌اش سست و ضعیف مى ‌گردد.

101- فضاى این ماه به انسان در تربیت نفسش كمك مى ‌كند. پس بیایید این ماه گرامى را به فرصتى و مناسبتى براى تغییر دادن حقیقى خودمان تبدیل كنیم.

102- سعی كنیم از روزها و شب های ماه مبارك رمضان استفاده ای درخور و شایسته كنیم، زیرا گستردگی خوان بركت و بالندگی آن نیز برچیده خواهد شد، لذا باید از فرصت باقی مانده این ماه مبارك، برای رسیدن به كمال روحی و معنوی، و اندوختن حسنات بیشتر و فزونتر بهره بگیریم.

103- در حد توان خود بكوشیم و از آموزه های معصومان علیهم السلام مانند آنچه در صحیفه سجادیه آمده و در قالب نیایش های تودیع ماه مبارك رمضان نام گذاری شده، بهترین راهنمایی ها شویم تا از این طریق بتوانیم با وظایف خویش آشنا شده، بیشترین استفاده را از بركات روزهای باقی مانده این ماه مبارك ببریم.

104- خدای تبارک و تعالی همان گونه که بر امت های پیشین روزه را مقرر فرمود، بر امت مسلمان نیز آن را واجب گرداند و هدف از روزه و ماه مبارک رمضان این است که انسان تقوا پیشه کند.

105- رفتار نیکو و پرهیز از بدکاری و تشویق دیگران به پایبندی به این منش ملاک تقواست. از این رو مردان و زنان باایمان هماره به ویژه در ماه مبارک رمضان تصمیم بگیرند در حدّ توان در شمار پرهیزگاران باشند و بر پایبندی خود به تقوا بیفزایند تا به مراتب والا دست یابند و البته پرهیزگاری را باید از اهل بیت عصمت و طهارت ـ که درود خدا بر آنان باد ـ بیاموزند.

106- ارشاد، نصیحت و هدایت دیگران وظیفه همگان است. زن و مردِ ما در این روزهای پایانی ماه مبارک رمضان جهت نجات دنیای اسلام از این مشکلات و انحراف ها تصمیم بگیرند و بدانیم که هر فرد به اندازه توان خود در این زمینه مسئولیت دارد.

107- اگر خواهان رستگاری باشیم، باید بر نفس خود چیره شویم و ماه مبارک رمضان بهترین فرصت برای این کار است. پس باید با یاری جستن از خدای متعال، توسل به اهل بیت علیهم السلام و کوشش بی دریغ به این هدف برسیم.

108- مولایمان رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله در خطبه ای که در پیشواز ماه مبارک رمضان ایراد داشتند فرمودند: «أیها الناس مَن حَسَّنَ منکم فی هذا الشهر خُلُقَهُ کان له جوازاً علی الصّراط یومَ تزلُّ فیه الأقدام؛ ای مردم، هریک از شما که در این ماه رفتار خود را نیکو گرداند، در روزی که پاهای مردم بر پل صراط می لغزد و لرزان است، او از آن جا به امان خواهد گذشت».

109- کسی که می خواهد به سرعت از پل صراط بگذرد و وارد بهشت شود، باید همیشه و به خصوص در ماه مبارک رمضان با اخلاق نیک با همه مردم رفتار کند.

110- حسن خلق دارای درجات و مراتب گوناگونی است. بکوشید و تصمیم بگیرید در فرصت معنوی ماه مبارک رمضان اهل حسن خلق باشید و پیوسته اخلاق خود را ارتقا دهید. البته حسن خلق فقط در خوش ‌برخوردی و چهره ‌گشاده خلاصه نمی شود و این تنها یکی از مصادیق حسن خلق است. بکوشید این تصمیم را بگیرید و پیگیری نمایید.

111- بکوشید از فرصت معنوی ماه مبارک رمضان ـ که بسیار کوتاه است ـ و از قرآن، نهایت استفاده را ببرید و موجبات تقرب بیشتر به خدا و اهل بیت علیهم السلام را فراهم نمایید.