1- با اینکه حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وآله ارجمندترین آفریدگان و برترین همه رسولان و گرامی ترین انسان نزد خدای متعال بودند، اما خدای متعال او را رهای از آزار و اذیت و سختی قرار نداد و حتی نزدیکان آن حضرت نیز با او ضدیت و مخالفت داشتند.

2- عمده گرفتاری رسول خدا صلی الله علیه وآله از درون خانه و ازسوی خانواده شان بود؛ یعنی عموها و عموزادگان ایشان. یکی از عموهای آن حضرت آنچنان راه جفا نسبت به پیامبر صلی الله علیه وآله پیمود که خدای متعال در نکوهش او و همسرش یک سوره در قرآن کریم نازل فرمود. او ابولهب بود و آزارهای بی حد و مرز او نسبت به برادرزاده خود امتحانی سخت ازسوی خدا بود که پیامبرش را با آن می آزمود.

3- رسول خدا صلی الله علیه و آله در تعامل با مسلمانان و کافران و منافقانِ نیرنگ باز رفتاری بی مانند داشتند و این کنش حضرت در حالی بود که اصحابِ به ظاهر مسلمان اما منافقِ ایشان چندبار به ترورشان اقدام کردند، ولی موفق نشدند. بی تردید حضرت از تمام جهات بی نظیر بودند.

4- در تاریخ از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله مظلوم تر وجود ندارد؛ چراکه در خانه و در جمع اصحاب ازسوی برخی از آنان مورد ستم قرار داشت و از صدها و صدها گرفتاری رنج می برد؛ مانند آن به اصطلاح صحابی که به فرموده قرآن کریم در جمع حضرتش را «الأذل؛ ذلیل ترین فرد» خواند، اما آن بزرگوار هیچ اقدامی و عکس العملی از خود نشان ندادند.

5- آن بزرگوار، از کفار، مشرکان و منافقان و همینطور از دوستان نادان، سختی ها و مشکلات فراوانی دیدند، ولی در عین حال هیچ گاه از هیچ یک از آنان شکایت نکردند.

6- تاریخ اسلام مالامال از اخلاق نیک پیامبر صلی الله علیه وآله و داستان های شگفت آور از تحمل رنج ها و مشقت هایی است که پیامبر بزرگوار اسلام در راه تبلیغ و گسترش آیینِ خدا به جان دل خرید.

7- باید پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را به ویژه از نظر صبر و تحمل آزار مخالفان سرمشق خود قرار دهیم. 

8- پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله طی تبلیغ دین و نشر عقاید در محیط مکه، فراوان مورد تعرض و آزار مشرکان قرار می گرفت و در ادای وظیفه مقدس خود جانب فداکاری و شجاعت و صبر را فرو نمی نهاد.

9- آن وجود قدسى پشتوانه نامرئى عظیمى داشتند كه در انبوه مشكلات و ناملایمات كوچك‏ ترین خللى بر ایشان وارد نشد وـ اگر بتوان ایشان را به چیزى ملموس تشبیه كرد ـ چون كوهى مقاوم بودند و سرفرازى مى ‏كردند.

10- در طول تاریخ بشریت پاك‏ تر و شریف ‏تر از رسول خدا صلی الله علیه وآله و ائمه طاهرین علیهم السلام وجود ندارد، اما در عین حال این پاكان كه نعمتى الهى براى بشر بودند، به بدترین صورت مورد كفران ناسپاسان قرار گرفتند.

11- رسول خدا صلی الله علیه وآله در كوچه پس كوچه‏ هاى مكّه آماج سنگ‏ هاى رسیده از دست مشرك زادگان مى ‏شد و از فراز بام‏ ها خاكستر بر سرش ریخته مى‏ شد كه بیانش نیز تأسف انگیز است، اما آن رسول رحمت صلی الله علیه وآله با مهربانى آنان را به سعادت دوجهان فرا مى‏ خواند تا رستگارى دوجهان را به ایشان ارزانى دارد.

12- آن گونه كه در تاریخ آمده است، چندین بار پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در معرض سوء قصد قرار گرفت. آزار و اذیت، ستمى روزمره بود كه در حق ایشان روا داشته مى ‏شد و خُرد و كلان مكه در این مورد كوتاهى نمى‏ كردند. بى ‏تردید اگر فرصتى به دست مى ‏آوردند، پیامبر صلی الله علیه وآله را از میان بر مى ‏داشتند، اما اراده خدا بر بقاى پیامبرش تعلق گرفته بود و حضرت على بن ابى طالب علیهما السلام از ایشان در برابر ستم مشركان دفاع مى ‏كرد.

13- رسول خدا صلی الله علیه وآله به خاطر اخلاق نیكو و امین بودن و خصلت خدمت به دیگران چه قبل از اسلام و چه بعد از آن، همواره مورد احترام مردم مكّه بودند و این صفات بر هیچ كس پوشیده نبود. با این حال از سوى عده ‏اى از خویشاوندان و همسایگان مورد ناسپاسى قرار داشتند كه در میان این افراد افراد مؤمن نیز به چشم مى ‏خورد.

14- در روایتى آمده است: «كان رسول الله صلی الله علیه وآله ممراض؛ پیامبر صلی الله علیه وآله پیوسته بیمار بود». پرواضح است كه بیمارى ایشان نتیجه دل سوزى براى مردم و نخوردن و بخشیدن به گرسنگان بود و از دیگر سو از آسایش و استراحت خود مى ‏كاست تا به مردم خدمت كند. چنین شخصیتى با آن همه از خود گذشتگى و محبت و خدمت به مردم مورد ناسپاسى قرار مى ‏گرفت.

15- پیامبر گرامى اسلام صلی الله علیه وآله برجسته‏ ترین و بزرگ ‏ترین شخصیتى بود كه نعمت وجودش را كفران كردند و البته خاندان حضرتش و مؤمنان پیراسته نیز با همین مشكل رو به رو بوده و هستند و خواهند بود.

16- سلام بر پیامبرى كه آماج سنگ  بدخواهان و نورستیزان قرار گرفت، اما همچنان باران مهربانى خود را بر سر دشمنان عنود و جاهلان ناپیراسته به یك اندازه فرو مى ‏ریخت و از این كه آنان به هدایت سعادت ‏بخش تن نمى ‏دادند، سخت غمگین بود.

17- پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه وآله پس از بعثت سیزده سال در مكه بودند و بنا به مأموریت الهى خود مردم را به سوى اسلام و پذیرش این دین سعادت‏ بخش فرا مى‏ خواندند. این دوره از زندگى آن حضرت آكنده از رنج و محنت و سختى بود تا آنجا كه حضرتش مى ‏فرمود: «ما أوذی نبی مثل ما أوذیت؛ هیچ پیامبرى چون من مورد آزار قرار نگرفته است».

18- آ‏نچنان دامنه آزار به رسول خدا صلی الله علیه وآله گسترده بود كه هیچ‏ یك از مشركان و مخالفان دعوتِ آن حضرت به یكتاپرستى در آزردن پیامبر اكرم صلی الله علیه وآله دریغ نمى ‏كردند، اما آن بزرگوار لحظه‏ اى از تبلیغ رسالتى كه ازسوى خدا برعهده داشت بازنمانده، همگان را به پذیرش دین پاك آسمانى و نجات ‏بخش اسلام فرا مى‏ خواند.

19- مورخان در شرح حال آن حضرت نوشته‏ اند، ایشان حَجَر مَجاعه به شكمشان مى‏ بستند. توجه به این مسئله مهم است كه بدانیم زمانى پیامبر صلى الله علیه وآله با این همه مشكل زندگى مى ‏كردند كه در مدینه رئیس حكومت بودند و میلیون‏ ها درهم و دینار به دستشان مى ‏رسید، اما همه را میان مسلمانان توزیع مى ‏كردند و براى خودشان سهمى بیش از سهم دیگر مسلمانان بر نمى داشتند.

20- هیچ كس به مانند رسول بزرگوار اسلام صلی الله علیه وآله در راه خدا از خود صبر نشان نداد و جرعه‏ هاى گلوگیر بردبارى را فرو نخورد.

21- در تاریخ می خوانیم که شش تن از عموهای رسول خدا و فرزندانشان به شدت با آن حضرت قطع رابطه کردند، ولی هیچ گاه یک کلمه منفی از دهان مبارک آن حضرت علیه این افراد شنیده نشد و ابولهب را خود خدای متعال در قرآن نکوهیده است. ائمه اطهار سلام الله علیهم نیز همین گونه بودند و با تمام خویشاوندان خود حتی کسانی که به آن ها پشت می کردند دیدار و پیوند برقرار می ساختند.

22- رسول خدا صلى الله علیه وآله آن قدر از ناحیه مشركان و منافقان آزار دیدند كه فرمودند: «ما أوذی نبی مثلَ ما أوذیت؛ هیچ پیغمبرى مانند من مورد آزار و اذیت قرار نگرفت».