1- جامعه زنان تشنه حقیقت

چنان که گزارش شده آمار زنان جوان و میانسال و سالخورده و دختران نوجوان در جهان از چهار میلیارد تن گذشته است و ممکن است تا 20 الی 30 سال دیگر این آمار به پنج میلیارد نفر برسد. پر واضح است که 99 درصد این جمعیت بزرگ، بی تفاوت که مؤمن باشند یا نه، به هدایت و ارشاد نیاز دارند.

بنابراین، شما بانوان مؤمنی که در حوزه های علمیه مشغول تحصیل هستید، سعی کنید و می توانید دوره سی ساله را ده ساله سپری کنید و بیست سال دیگر را به تبلیغ زبانی و نوشتاری اختصاص دهید. یادآوری می کنم که در سال های اخیر خانم هایی با همسران، برادران و فرزندان خود از کشورهای غیراسلامی و جامعه غیرمسلمان و کافر نزد من آمده اند که قبلاً مسیحی، یهودی و یا ملحد بوده اند، اما براثر یک راهنمایی مسلمان و شیعه شده اند و برخی از آنان نیز درباره اهل بیت علیهم السلام کتاب نوشته و چاپ و منتشر کرده اند که از نظر آمار قابل توجه است.

2- نیروی فوق العاده یک زن

هیچ دلیلی شرعی، عرفی و عقلایی ای وجود ندارد که براساس آن توان خانم ها از توانمندی و قابلیت آقایان کمتر باشد، بلکه خانم ها نیز توفیق های فراوانی داشته اند، چنان که آقایان این گونه بوده اند.

البته کسی منکر گرفتاری های خانم ها و آقایان نیست و هر دو طبقه مشکلاتی دارند، اما در هردو طبقه افراد موفق وجود داشته و دارد. بله؛ آقایان بیشتر از خانم ها موفق بوده اند، ولی این امر به معنای قابلیت بالای آقایان و ناکارآمدی و قابلیت کمتر بانوان نیست، بلکه علت ها را باید در جاهای دیگر جستجو کرد و غافل نباشیم که قابلیت ها و توانمندی های یک خانم بسیار زیاد است.

3- حضور موثر بانوان در تاریخ

بانوان به دلیل ظرفیت های فراوان هماره حضوری مؤثر داشته اند تا آنجا که رسول خدا صلی الله علیه وآله در جنگ های خود که تماماً دفاعی بود، برای درمان و پانسمان مجروحان جنگ و آبرسانی به رزمندگان از وجود بانوان استفاده می کردند و به عنوان مثال یکی از این بانوان نسیبة بنت کعب بود.

در جنگ احد جنگجویان فرار کردند و چند تن ازجمله امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام در کنار رسول خدا صلی الله علیه وآله ماندند.

نسیبة بنت کعب که در خدمت رسول خدا صلی الله علیه وآله بود، به فرمان آن حضرت پیش رفت و سپر و شمشیر پسرش را که در رکاب رسول خدا صلی الله علیه وآله شهید شده بود، برداشت و قاتل پسر خود را کشت. سپس به منظور دفاع و حفظ جان رسول خدا صلی الله علیه وآله در برابر گزندها یک سوی آن حضرت ایستاد و امیرمؤمنان علیه السلام در سمت دیگر ایستادند و چند نفر دیگر هم که جمعاً 6 ـ 7 نفر می شدند دیواری حفاظتی در برابر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله ایجاد کردند، حضرتش را در میان گرفتند و با بیش از یکصد تن جنگیدند و نسیبة به عنوان یک خانم جانانه از ایشان دفاع کرد و رسول خدا صلی الله علیه وآله او را بسیار ستودند.

امروزه مسأله جبهه نظامی وجود ندارد و مطرح نیست، اما جبهه علمی و فکری به طور گسترده وجود دارد و ورود به این جبهه بر مرد و زن به عنوان واجب کفایی است و بانوان در این امر مستثنا نیستند و تا زمانی که من فیه الکفایة، کسی یا کسانی که از عهده این کار بر بیایند، وجود نداشته باشد، بر همگان واجب عینی است.

به منظور ایفای این نقش و وظیفه باید خوب درس خواند و فرصت ها را غنیمت شمرد و از وقت ها بهتر استفاده کرد، و نیک یاد گرفت و زیبا و علمی نوشت. در جهان امروز زنی غیرمسلمان کتابی می نویسد و با تیراژ میلیونی منتشر و به چندین زبان ترجمه می شود، چرا این اثر از آن یک بانوی مسلمان شیعه نباشد.

هرچیزی مراتبی دارد و چنان که گفته شده است: «إن من البیان لسحراً؛ برخی از بیان ها افسون و افسونگر است».

از این رو انسان باید بیان و قلم خود را زیبا کند تا گیرایی داشته باشد و از این رهگذر خواهد توانست این واجب کفایی را انجام دهد و آنچه را باید به جهانیان برساند.

قرآن کریم پیامبران صلوات الله علیهم را کسانی معرفی می کند که با «بلاغ مبین؛ ابلاغ آشکار و رسا» برای اصلاح جامعه و هدایت مردم آمده اند. بانوان نیز با همین روش و شیوه می توانند، اندیشه و فرهنگ اهل بیت علیهم السلام را به سراسر جهان برسانند و جوامع بشری را با آن آشنا و از آن برخوردار کنند، منتهی با بیان و استدلال قانع کننده به گونه ای که هر شنونده ای با شنیدن آن و تأمل در آن قانع بشود.

حال اگر کسی یا کسانی پس از باور از آن روی برتابند و بدان تن در ندهند، خودشان باید در محضر خدای متعال پاسخگو باشند. مهم این است که باید انجام وظیفه بشود و به فرموده قرآن کریم: «فَمَن شَاء فَلْیُؤْمِن وَمَن شَاء فَلْیَکْفُرْ؛ هرکس می خواهد ایمان بیاورد (و این حقیقت را پذیرا شود) و هرکس می خواهد کافر گردد». (کهف/29)

4- حضور بانوان در کنار سایر مبلغان

 امروزه اگر شما بانوان در کنار سایر مبلغان دین در زمینه هدایت دیگران اقدام نکنید، دیگران دست به کار خواهند شد و شما در روز قیامت حسرت خواهید خورد. پس شما   پیش قدم شوید تا دیگران در قیامت افسوس و حسرت شما را بخورند. این امر از مواردی است که قرآن کریم درباره آن می فرماید: «وَفِی ذَلِکَ فَلْیَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ؛ و در این نعمت های بهشتی باید راغبان بر یکدیگر پیشی گیرند». (مطففین/26)

مسلّم بدانید که در روز قیامت آن کسی از شما به حضرت زهرا سلام الله علیها نزدیک تر خواهد بود که در زمینه تهذیب نفس و تبلیغ دین بیشتر کار کرده باشد.

 بکوشید که در تهذیب نفس و خودسازی در هر مرتبه ای که هستید، به مراتب بالاتر دسترسی پیدا کنید و در راه تهیه وسایل و راهکارهای هدایت دیگران تلاش کنید تا در میدان مسابقه ای که آیه فوق بدان اشاره دارد، گوی سبقت را بربایید.

5- نیروی عظیم بانوان در هدایت دیگران

هر خانمی همانند یک مرد نیروی عظیم بالقوه ای دارد که باید آن را در راه تعالی دین صرف کند. پوشیده نیست که فریضه امر به معروف و نهی از منکر فریضه ای است که بر همگان واجب است؛ البته با رعایت نکات اخلاقی و با ملایمت و مدارا. همان سان که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در ترویج تعالیم اسلام به دیگران با مدارا رفتار می نمودند، پس در راه تبلیغ اسلام اگر کسی سخن شما را نپذیرفت، با او درشتی نکنید.

آمارها حاکی از آن است که بیش از سه میلیارد خانم غیرمسلمان در جهان زندگی می کنند. وظیفه هدایت اینان برعهده کیست؟ مسلماً خانم های مسلمان که در کشورهای اسلامی زندگی می کنند و با تعالیم اسلام آشنا هستند، در قبال آنان بی مسئولیت نیستند. اگر به هدایت دیگران توجه می شد، که سالانه چندین هزار زن در کشورهای اسلامی با جرم های مختلف از فساد و تبهکاری و غیره راهی زندان نمی شدند.

6- بانوان دعوت گر

شما باید دعوت کننده به اسلام حقیقی تبلور یافته در قرآن کریم و اهل بیت پیامبر صلی الله علیه وآله باشید و توجه کنید که سخن هدایتگرانه ای که از سر دانش باشد، اثر بیشتری دارد و عمل صالح بدون دانش فایده مطلوب را ندارد. وانگهی در صورت جهل ممکن است عمل انسان با اشتباهات فراوانی همراه و در نتیجه برخلاف انتظار زیانبار باشد. پس کسی که می خواهد خود را مسلمان حقیقی بخواند، دیگران را به سوی خدا و اهل بیت علیهم السلام دعوت کند و اعمال و اعتقاداتش نسبت به اهل بیت علیهم السلام و مبدأ و معاد درست باشد و باید علوم اهل بیت علیهم السلام را نیک بداند.

7- بانوان سعادتمند

از امام رضا علیه السلام حدیث صحیحی نقل شده است که طی آن فرموده اند: «رَحِمَ اللهُ عبداً أحیا أمرنا؛ خدا رحمت کند بنده ای را که امر ما را زنده بدارد». از حضرت سؤال شد: زنده داشتن امر شما چگونه ممکن است؟ فرمودند: «یتعلّم علومَنا ویعلّمها النّاسَ فإن النّاسَ لو علموا محاسنَ کلامنا لاتّبعونا؛ علوم ما را بیاموزد و به دیگران نیز یاد دهد، چراکه اگر مردم زیبایی های کلام ما را دریابند از ما پیروی خواهند کرد». علوم اهل بیت علیهم السلام در تقسیم بندی اولیه سه قسمت است: 1. اصول دین، 2. مسائل شرعی، 3. اخلاق و آداب. هرکدام از شما که اصول دین و مسائل و اخلاق و آداب اسلام را به نیکی بیاموزید، و به دیگران یاد دهید، مشمول این دعای خیر امام رضا علیه السلام خواهید شد.

8- دریافتن دختران جوان

زنان و مادران این روزگار در دو مسأله باید به حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها تأسی کنند. نخست آموختن مسائل شرعی و علوم اهل بیت علیهم السلام است و دوم یاد دادن آن به بانوان.

علوم اهل بیت علیهم السلام منحصر در احکام، عقاید و آداب شرعی است. بکوشید این امور را به نیکی بیاموزید و به سایر زنان انتقال دهید و حضرت زهرا سلام الله علیها را مقتدای خود قرار دهید. هرقدر در این زمینه تلاش بیشتری به خرج دهید، در روز قیامت به حضرت زهرا سلام الله علیها مقرب تر خواهید بود. چه بسا بسیاری از دختران از مسائل شرعی و آداب و فرهنگ اسلامی ناآگاه یا کم آگاه باشند.

تابستان در راه است و دختران سه ماه یا بیشتر اوقات فراغت دارند. اجازه ندهید این فرصت از بین برود. شما می توانید دختران فامیل و دختران محلّ خود را جمع کنید و روزانه اصول دین و مسائل شرعی و اخلاق و آداب اسلامی را به آنان بیاموزید. می توانید از کتاب المسائل الاسلامیة که مجموعه خوبی است استفاده کنید، چراکه در مقدمه آن اصول دین و اخلاق اسلامی نیز وجود دارد.

 9- شرط عمل تاثیرگذار

یک خانم اگر اخلاص و اخلاق حسنه داشته باشد، خیلی کارها می تواند انجام دهد. شما خانم ها که به نام حضرت زهرا سلام الله علیها درس می خوانید، باید بکوشید از مدت عمر خود حداکثر استفاده را ببرید تا مغبون نشوید. وقتی به تاریخ می نگریم، زنان بسیاری را مشاهده می کنیم که با تصمیم و قدرت توانستند سبب هدایت افراد بسیار و حتی مردان شوند. بسیاری از این بانوان بی سواد بودند. بنابراین، شما خانم ها که به علوم اسلامی آگاهید نیروی بسیاری دارید و می توانید سبب هدایت بسیاری از افراد شوید، به شرط آنکه خالصانه از اهل بیت علیهم السلام یاری بخواهید و از سرمایه عمر به بهترین نحو استفاده نمایید.

10- بانوان علم آموز

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: «طلب العلم فریضة علی کل مسلم ومسلمة؛ آموختن دانش بر هر زن و مرد مسلمان فریضه است». همان طور که نماز، روزه، حج، زکات و ... با شرایط آن واجب است، طلب علم نیز بر خانم ها و آقایان واجب است.

علوم اسلام حقیقی سه گونه است: 1. اصول دین 2. فروع دین 3. اخلاق و آداب.

منظور از اصول دین دانستن جزئیات و چند و چون و استدلالات مربوط به توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. دانستن علم اصول باعث شناخت حقیقی خدا و صفات سلبی و ثبوتی و شناخت انبیای عظام علیهم السلام است. در علم اصول دین ثابت می شود که 12 تن اوصیای بر حق رسول خدا صلی الله علیه وآله هستند که اولین آن ها حضرت امیرمومنان علی علیه السلام وآخرین آن ها حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف است. از این شمار یازده تن به شهادت رسیده اند و حضرت مهدی موعود زنده و غایب است و روزی جهان را از عدل و داد پر خواهد کرد. این دوازده تن به همراه رسول خدا صلی الله علیه وآله و حضرت زهرا سلام الله علیها چهارده معصوم علیهم السلام نامیده می شوند که معصومند، دچار سهو و نسیان نمی شوند و دارای بسیاری کمالات والا هستند و اطاعت از فرمان آن ها بر همگان واجب است. یکی از برکات اصول دین فهم و اعتقاد به جهان آخرت و معاد است. علم فروع دین در کتب اخلاق و رساله های توضیح المسائل به تفصیل آمده است، اما علم اخلاق و آداب، ناظر به اخلاق فردی و اجتماعی است و رابطه انسان را با خانواده، همسر، بستگان، همکاران، همسایگان و ... نشان می دهد.

دانستن اصول دین به قدر لزوم بر همگان واجب است، ولی انسان می تواند علم فروع دین را از مجتهد تقلید کند. همچنین دانستن آن مقدار از اخلاق و آداب که واجب و حرام و مورد ابتلای شخص است بر او واجب است. پس از آموختن علوم دین شایسته است انسان این علوم را به دیگران نیز بیاموزد و دیگران را هم هدایت کند.

در تاریخ زنان فراوانی بوده اند که دیگران را هدایت کرده اند. یکی از این زنان همسر زهیربن قین است. عشیره زهیربن قین به طور کلی دشمن امیرمؤمنان علیه السلام بوده اند، اما زهیر با سخن همسرش هدایت و جزء کسانی شد که روزانه هزاران تن به او می گویند «بأبی أنت وأمی؛ پدر و مادرم به فدایت».

12- بانوان می توانند

هر زن مسلمانی این توان را دارد که در تعلیم و تعلّم علوم اهل بیت علیهم السلام موفق شود و به عنصری مؤثر در میان بانوان و به عامل مهمی در هدایت بسیاری از بانوان ـ و حتی مردان فامیل ـ تبدیل شود. همچنان که تاریخ نام بسیاری از مردان را در شمار اصحاب اهل بیت علیهم السلام یاد کرده، از بانوان پیرو اهل بیت علیهم السلام نیز اسم برده است. این مطلب نشان می‌ دهد که بانوان نیز اگر بخواهند، می‌ توانند به مراتب والا و اثرگذاری دست یابند.

یکی از این زنان ـ که تاریخ با افتخار از آنان یاد کرده ـ زنی است که ام الاُسود نام دارد. این زن پس از تشرف به آیین اهل بیت علیهم السلام، موفق شد ـ علی رغم مخالفت و انحراف پدر و پدربزرگش ـ برادران خود را هدایت کند. امروزه هنگامی که نسل این بانو و نیز نسل برادرانش را از نظر می ‌گذرانیم، می‌ بینیم که بسیاری از آنان در شمار بهترین اصحاب ائمه طاهرین علیهم السلام هستند. حتی برخی از عالمان ما در خصوص این خاندان کتاب هایی مستقل به رشته تحریر درآورده اند. در حقیقت این بانو منشأ و سبب هدایت این خاندان و گرایش آنان به آیین تشیع گردید.

زنان مؤمن برای موفقیت در این مسیر باید همتی والا داشته باشند تا بتوانند در آموختن علوم و معارف اهل بیت علیهم السلام موفق شوند. بی شک چنین بانوانی در آموختن اصول دین، احکام، اخلاق و آداب اسلامی موفق خواهند بود.

13- دو مسأله واجب برای بانوان

 دو مسأله از واجبات است که متأسفانه این موارد در میان خانم ها کمتر دیده می شود. یکی تعلیم اصول دین و دیگری فراگیری احکام واجبات و محرمات است، یعنی واجب است که خانم ها خودشان اصول دین را با علم و اعتقاد فراگرفته و به دیگران نیز بیاموزند.

فراگیری احکام مستحبات و مکروهات واجب نیست، بلکه دانستن و عمل به آن ها یک فضیلت است، اما فراگیری احکام واجب و حرام دین لازم و ضروری است.

طبق قرآن کریم، برپاکردن دین مبین، بر تمام مؤمنان واجب است و هرکسی باید سعی کند تا محیط سالمی را به وجود آورد تا دین خدا در آن برپا شود.

14- اهتمام امیرمومنان علیه السلام به مسأله امر به معروف

 امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام در بامداد روز 21 ماه مبارک رمضان و لحظاتی پیش از شهادت وصایایی نموده و طی آن فرمودند: «لا تترکوا الأمر بالمعروف والنهی عن المنکر؛ امر به معروف و نهی از منکر را ترک و رها نکنید».

چنانکه در روایت آمده است، آن حضرت ابتدا فرزندان خود را مخاطب این مطلب قرار دادند و فرمودند: «این سفارش به شماست و به تمام افرادی که سخنان من به آنان می رسد».

بنا به فرموده امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام شما بانوان و تمام بانوان سراسر جهان که سخنان امام علیه السلام به آن ها برسد، مخاطبان حضرتش هستید و هستند و البته مردان نیز مخاطب آن حضرت هستند. در اهمیت مقوله امر به معروف و نهی از منکر همین بس که حضرت در آخرین لحظات حیات خود سفارش هایی به اطرافیان و همه جهانیان کردند که با بیان وظیفه امر به معروف و نهی از منکر آغاز شد و در پایان همین سخنان و پس از گفتن «لا إله إلا الله» به ملکوت اعلی پیوستند و به دیدار حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله در دیار باقی و جاودان شتافتند.

15- بانوان و رسانه

امروزه ده ها شبکه ماهواره ای به بیش از چهل زبان ازجمله فارسی، عربی، انگلیسی و ... برای حضرت مریم سلام الله علیها تبلیغ دروغین می کنند. روشن باشد که ما حضرت مریم سلام الله علیها را بسیار بسیار محترم می دانیم و قرآن کریم درباره ایشان لفظ «صدّیقه» را به کار برده است. باتوجه به اینکه آن حضرت خدمتگزاری حضرت فاطمه سلام الله علیها را افتخار خود می دانند، چرا نباید از همین وسیله برای تبلیغ آن حضرت استفاده کرد. در این زمینه بانوان هم مسئولیت دارند.

البته بانوان باید باتوجه به رعایت وظیفه شرعی خود و به وسیله رسانه های نوین، امر معروف و نهی از منکر نموده و حضورشان در عرصه های گوناگون و در رسانه ها باید با وقار و عفت همراه باشد و در این راه نباید به اندازه سرِ سوزنی از منزلت، وقار و عفت آنان مخدوش شود و تصور نشود که این طبقه از جامعه در مقوله امر به معروف و نهی از منکر وظیفه ای ندارند.

16- وظیفه امروز بانوان

هدایت مردم، به ویژه بیگانگان با اهل بیت علیهم السلام وظیفه همه است. یکی از وظایف امروز خانم ها این است که در راه تبلیغ فرهنگِ قرآن، اخلاق و سیره اهل بیت علیهم السلام بکوشند، چراکه قرآن و اهل بیت علیهم السلام دو امانت سنگین اند که رسول خدا صلی الله علیه وآله در میان امت خود برجای نهادند و فرمودند: «إنی تارک فیکم الثقلین، کتاب الله وعترتی أهل بیتی؛ من دو امانت سنگین در میان شما برجای می نهم، کتاب خدا و عترتم اهل بیتم».

آن گاه حضرت به منظور رساتر شدن مطلب، دو انگشت سبّابه خود را کنار هم قرار دادند و فرمودند: «کهاتین»، یعنی مانند این دو انگشت سبّابه برابر و مساوی هستند.

این نحوه معرفی و مقایسه از آن جهت بود که آن حضرت می خواستند تأکید کنند و بفرمایند که قرآن و عترت همسنگ یکدیگرند، نه فروتر و نه فراتر.

آنچه در قرآن آمده مورد تأیید و تأکید عترت بوده و فرموده عترت نیز ازسوی قرآن کریم تأیید شده است. بنابراین، دعوت به قرآن کریم و عترت سنگ بنای اصول دین است و در مرتبه بعدی فراخوان به سوی اخلاق، آداب و دعوت به انجام واجبات، ترک محرمات و دعوت به وظیفه شرعی زنان و مردان است.

17-  شبکات ماهواره ای تاسیس کنید

شما با جمعیتی تا حدود پانصد نفر و حتی کمتر یا بیشتر شبکه های ماهواره ای و به نام های زنان پاک از اهل بیت علیهم السلام مانند حضرت زهرا سلام الله علیها، حضرت ام البنین سلام الله علیها، حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها، حضرت حکیمه خاتون سلام الله علیها، حضرت نرجس سلام الله علیها، حضرت زینب سلام الله علیها، حضرت رقیه سلام الله علیها، حضرت ام کلثوم سلام الله علیها و حضرت سکینه سلام الله علیها تأسیس کنید. بایسته توجه است که امر به معروف و نهی از منکر گاهی از عهده یک آقا بر می آید و گاهی تأثیر یک خانم بیشتر خواهد بود و زمانی دیگر مستلزم همکاری و همراهی جمعیتی میلیونی است، لذا باید در این زمینه فعال بود.

شاید گفته شود که نمی توانیم. چرا نمی توانیم؟! اگر همدلی و همکاری باشد، خواستن توانستن است، اگر زحمت این کار را تن بدهیم، هر کاری شدنی است و اگر امروز انجام نشود، نسل بعدی آن را انجام خواهد داد و ما در آخرت حسرت خواهیم خورد. هر فرد در حدّ توان خود باید در این راه بکوشد و آن فردی که توان ندارد، تکلیف هم ندارد.

18- الگوگیری بانوان از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

بانوان محترم، باید تاریخ زندگى حضرت زهرا علیها السلام و حضرت زینب‏ علیها السلام را مطالعه كنند، تا از رفتار آنان با دیگران آگاه شوند، زیرا هرچند آنان با بزرگوارانى مانند پیامبر صلى الله علیه وآله، حضرت على، امام حسن و امام حسین‏ علیهم السلام برخورد داشتند، اما آن دو بزرگوار با خودسازى خویش را به زیور حلم آراسته بودند. بنابراین، شما بانوان نیز باید با پیروى از آنان در برخورد با افراد، حلیم و بردبار باشید، حتى اگر توان دارید از افرادى كه با شما برخورد بدى داشته ‏اند انتقام بگیرید، تا همین اخلاق، شما را به امام زمان عجل اللَه فرجه نزدیك و عنایت و محبت ایشان را شامل شما نماید.

 و توصیه من به شما بانوان محترم این است كه هریك از خانم هاى نوجوان و جوان باید به اندازه توانش سعى كند تا از رنج آن حضرت بكاهد. بانوان محترم باید با تقویت اعتقادات و نیز تقویت التزام خانم هاى جوان به احكام و اخلاق نیك، روز به روز بر تعداد افراد تربیت شده براساس اعتقادات، احكام و اخلاق امام زمان عجل اللَه فرجه بیفزایند.

 قطعاً اگر كسى به اندازه توان علمى، عقلى، جسمى و ... در این راه تلاش كند، به نسبت تلاشش مورد محبت و عنایت آن حضرت قرار مى ‏گیرد و در مقابل، سستى ورزیدن در این راه و عدم پایبندى به آنچه بیان شد، حضرتش را آزرده خاطر خواهد كرد.

19- وظیفه سخت بانوان

همه مسلمانان، اعم از زن و مرد در شناختن و شناساندن دین سعادت آفرین اسلام مسئول هستند، اما وظیفه شما بانوان محترم از مردان بیشتر است و باید در این زمینه بیشتر تلاش كنید، زیرا مردان كم و بیش در حسینیه‏ ها، مساجد و مجالس ویژه مردانه زمینه بیشترى براى شناختن اسلام و آموزشِ آن به دیگران دارند، اما بانوان محترم، على رغم اینكه براساس آمار، جمعیت ‏شان از مردان بیشتر است، یعنى بیش از پنجاه درصد جمعیت انسانى را تشكیل مى ‏دهند، حسینیه‏ ها، مساجد و مجالس ‏شان كمتر از مردان است. از این رو سطح سواد و آگاهى آنان نسبت به آموزه‏ ها و معارف اسلام كمتر از مردان است، لذا بانوان محترمى كه از اسلام دانش بیشترى دارند و به سبب مطالعه یا شنیدن آموزه‏ هاى دین متوجه مسائل دینى شده‏ اند، مسئولیت آموزش سایر خانم ‏ها را كه از اسلام آگاهى كمى دارند به عهده دارند. وظیفه برخورداران از مساجد، حسینیه‏ ها و مجالس نسبت به كسانى كه از این نعمت محرومند سنگین ‏تر است، زیرا تعداد جمعیت بانوان بیشتر از مردان، اما تعداد افرادى كه توفیق تحصیل و مطالعه علوم دینى را داشته‏ اند كمتر از مردان است. مثلاً اگر بیست درصد مردان با علوم اهل بیت ‏علیهم السلام آشنا هستند، سهم بانوان ده یا پنج درصد و شاید هم كمتر باشد. بنابراین، وظیفه بانوان نه تنها از جنبه اسلامى، بلكه مسئولیت وجدانى ‏شان نیز سنگین است.

 بنابراین، اگر شما باور كردید اسلام واقعى كه پیامبر اسلام ‏صلى الله علیه وآله و امیرمؤمنان ‏علیه السلام به آن دعوت نموده، احكام آن را بر خود و نزدیكان ‏شان و سپس بر جامعه خود پیاده كردند و همین امر باعث سعادت آنان شد. نباید این سعادت را فقط براى خود بخواهید، بلكه باید دیگران را نیز از آن برخوردار كنید تا سعادت‏ مند شوند.

20- دو مسئولیت مهم

شما بانوان محترم دو وظیفه سنگین دارید. یكى اینكه اسلام و آموزه‏ هاى آن را بشناسید كه البته تمام این هدف از مجالس و سخنرانی ها حاصل نخواهد شد، بلكه باید با مطالعه كتاب هاى تاریخى و روایى تمام آموزه ‏هاى اسلام را فرا گیرید و باتوجه به اینكه پیامبر صلى الله علیه وآله و حضرت امیرمؤمنان‏ علیه السلام اسلام را با  گفتار و عمل خود به جهانیان نشان دادند و عملى كردند، باید اسلوب و سیره آنان را نیز بشناسید تا راه پیاده كردن اسلام را بهتر بدانید. وظیفه دیگر شما این است كه دانش دینى خود را به دیگران منتقل كنید.

اباصلت هروى نقل مى‏ كند كه امام رضا علیه السلام در حق كسى كه امر اهل بیت‏ علیهم السلام را زنده كند، دعا فرمودند. از ایشان پرسیدم: زنده كردن امر اهل بیت چگونه است؟ فرمودند: با دو چیز تحقق مى ‏یابد: «یتعلم علومنا ویعلمها الناس؛ علوم ما را فراگیرد و به مردم بیاموزد».

 به یقین این دو وظیفه، یعنی فراگیرى دانش اهل ‏بیت‏ علیهم السلام و آموزش آن به دیگران، سعادت همگان را در دنیا و آخرت تأمین خواهد كرد.

21- قدرت بالای بانوان در تبلیغ معارف قرآنی

به این نكته باید توجه داشت كه كارآیى بانوان براى تحقق هدف الهى ترویج معارف قرآن بیشتر از مردان است، هم از این رو وظیفه آنان سنگین ‏تر از مردان است، زیرا خداى سبحان با قدرت كامل خودش، توانایى این عمل را در خانم‏ ها بیشتر از مردان قرار داده است. به این معنا كه اگر مثلاً مادرى یك دختر و یك پسر داشته باشد كه هردو صالح و متدین باشند و بخواهند مادر خود را با شیوه‏ اى كه اسلام معین كرده است واقعاً هدایت كنند، در این مسأله دختر موفق ‏تر از پسر است و یا چنانچه دو خانواده باشند كه در یكى از آن ها زن متدین نباشد و در دیگرى شوهر متدین نباشد و همسران آن ها متدین باشند، در این فرض اگر زن متدین بخواهد شوهر خود را، و مرد متدین نیز بخواهد زن خود را هدایت كند و هر دو نیز ازجهت فرهنگى و فكرى و به كارگیرى جنبه تشویق و ترغیب در یك سطح باشند. مسلماً در هدایتِ همسران، آن زن موفق ‏تر از آن مرد خواهد بود. یا اگر فرض كنیم چند خواهر و برادر كه برخى متدین و برخى به دین بى ‏اعتنا باشند، چنانچه خواهران و برادران متدین تصمیم بگیرند خواهران و برادران غیرمتدین را ارشاد و هدایت كنند، مسلماً تأثیر عمل خواهران بیشتر از تأثیر برادران خواهد بود. دلیل اثرگذارىِ بیشترِ خانم‏ ها بر مردان این است كه خداى تبارك و تعالى براساس حكمت‏ هاى والاى خود، خانم ‏ها را از عاطفه قوى ‏ترى برخوردار كرده كه برخى از این حكمت ‏ها براى ما روشن شده و برخى ناشناخته مانده است.

22- استمرار در تبلیغ نیکی ها

باتوجه به این كه خداى سبحان در زمینه امر به معروف به خانم‏ ها بیشتر از مردان توانایى عنایت فرموده است، وظیفه آنان براى هدایت خانم‏ هاى فامیل، آشنایان و همسایگان و هدایت مردان محرمى كه نسبت به ایمان و عمل صالح كوتاهى مى ‏كنند، بیشتر از مردان است. از این رو سعى كنید آنان را آگاه و ارشاد كنید و با شیوه‏ هاى مختلف كارى كنید كه یك انسان گمراه را نجات دهید، نه اینكه فقط به آن ها تذكر دهید، بلكه پندها و آموزش ‏هاى خود را تا رسیدن به هدف نهایى كه همان هدایت و انجام اعمال صالح است، ادامه دهید.

 همه باید نسبت به یكدیگر دلسوز باشیم و تلاش كنیم تا این خانواده امروز شما كه از پدر، مادر، فرزندان، عمو، دایى، خاله، عمه و فرزندانشان تشكیل شده و در كنار یكدیگر زندگى مى ‏كنند، در قیامت نیز همه در بهشت در كنار هم باشند و راضى نشویم برخى در برزخ معذب باشند و برخى در قیامت به دوزخ بروند. اگر یكى از بستگان به شما تندى كرد، یا ناسزا گفت، با او قهر نكنید، بلكه او را از اخلاق نكوهیده ‏اش نجات دهید، زیرا او جاهل است و قدرت فهم این مسأله را ندارد. شما این مسأله را به نفس خودتان بقبولانید كه باید از خطاى او چشم پوشید و از گمراهى نجاتش داد.

23- نقش اصلاحی بانوان

نكته قابل تذكر دیگر این است كه شما بانوان محترم كه جزء خدمت‏ گزاران اهل بیت‏ علیهم السلام هستید و سال‏ هاست در این راه زحمت مى ‏كشید، بدانید خدمات كوچك و بزرگ شما - همان‏ گونه كه در روایت آمده است - هر روز خدمت حضرت بقیة اللَه عجل اللَه فرجه ارائه مى ‏شود و ایشان آن را مطالعه مى ‏كنند و از خدمات، گفتار، كردار و برخورد شما در یك شبانه ‏روز گذشته مطلع مى‏ شوند؛ هرچند ایشان قبل از مطالعه فهرست اعمال شما، باز هم از اعمال و خدمات شما مطلع هستند. این مسأله فقط جنبه تشریفاتى دارد كه خداى تبارك و تعالى آن را قرار داده است تا ملائكه آن ‏ها را ثبت و ضبط و خدمت حضرت تقدیم كنند. و بدانید كه مورد عنایت ایشان هستید، زیرا ایشان وعده داده‏ اند كه حال شیعیان را زیر نظر و مورد عنایت داشته باشند و یقیناً در حق كسانى كه براساس تشخیصِ خودشان، شایستگى دعا را دارند، دعا مى ‏كنند.

 و خانم‏ هاى جوانى كه از اطلاعات كافى در عقیده، احكام و اخلاق برخوردار نیستند، یقین داشته باشند كه مى ‏توانند در این زمینه خود را به حد مطلوب و كافى برسانند، البته نیاز به پند و اندرز و راهنمایى دارند تا قابلیت‏ هاى آنان بروز كند.

24- بانوان و تبلیغ دین

در روایت صحیح وارد شده است كه امام رضا علیه السلام در حق كسى كه وظایف شرعى خود و علوم اهل بیت ‏علیهم السلام را فراگیرد و به دیگران نیز آموزش دهد دعا فرمودند.

 شاید مردان تا اندازه ‏اى نسبت به این مسئولیت انجام وظیفه مى‏ كنند - هرچند كافى نیست - اما خانم ‏ها كمتر از مردان در این زمینه تلاش مى ‏كنند. از این رو باید عده ‏اى از خانم ‏ها مسئولیت انجام این واجب را به عهده گیرند تا از مسئولیت دیگران كاسته شود. اساساً واجب كفایى، یعنى اینكه همه مكلّفانى كه توانایى دارند، نسبت به انجام آن مسأله، مسئول هستند.

 مثلاً اگر در همین جلسه دختر خانمى گرفتن وضو و احكام آن را نداند، یا احكام غسل، واجبات نماز، شیوه تیمم كردن یا واجبات و محرمات را نداند و خانمى بتواند به او آموزش دهد، اما اقدام نكند، و وظیفه تعلیم را ترك كند، به فتواى همه مراجع تقلید - از هزار سال قبل تا به امروز - او مرتكب گناه شده است، یعنى اگر از میان گروهى كه حكم مسأله را مى ‏دانند، یك نفرشان آن را بیان كند، از دیگران رفعِ تكلیف شده است، اما اگر هیچ‏ كدام او را با احكام و وظیفه شرعى ‏اش آشنا نكردند، در این صورت همه مرتكب گناه شده‏ اند. همچنین اگر خانمى حكم مسأله ‏اى را نمى ‏داند، اما مى‏ تواند آن را در رساله عملیه مطالعه و یا از دیگرى سؤال كند، بر او واجب است حكم آن را فراگیرد و به كسى كه حكم مسأله را نمى ‏داند آموزش دهد و چنانچه در این زمینه كوتاهى كند، گناهكار محسوب مى ‏شود، مگر آنكه توان فراگرفتن آن را نداشته باشد، كه در این صورت معذور است.

25- بانوان، مبلغان دین

یكى از وظایف خانم‏ ها مسأله تعلیم و تعلّم واجبات و محرمات است. مثلاً خانمى كه شب عروسى اوست، خانم‏ هایى كه با او در ارتباط هستند باید مسائل واجب و حرام را به او آموزش دهند. اگر عروس حكم مسأله ‏اى را نمى‏ داند، و دیگر خانم‏ ها مى ‏دانند، بر آنان واجب است به او آموزش دهند و اگر نمى ‏دانند باید احكام مورد نیاز و ابتلاى او را فراگیرند و به او آموزش دهند. البته خود عروس نیز باید در پى فراگرفتن احكام مورد نیاز خود بوده باشد، اما اگر به هر دلیلى فرا نگرفت، بر دیگران واجب است او را از احكام مورد ابتلا آگاه كنند، چراكه وجوب از آن ها ساقط نمى ‏شود و وجوب آن مانند وجوب نماز است، بلكه چنانكه امام معصوم‏ علیه السلام فرمودند از وجوب نماز هم مهم‏ تر است.

26- مسئولیت بانوان

انسان نه تنها در مورد تربیت فرزند خود، بلكه نسبت به تربیت همه فرزندان جامعه مسئول است، چه اینكه پیامبر اكرم‏ صلى الله علیه وآله مى ‏فرمایند: «كلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعیته؛ همه شما نسبت به رعیت خود، مسئولید».

 صریح این سخن گهربار پیامبر صلى الله علیه وآله این است كه شما خانم به عنوان مادر، خواهر، فرزند و همسر نسبت به فرزند، خواهر، برادر و شوهر خود و فرزندان جامعه مسئول هستید. بى ‏تردید بسیارى از شما بانوان محترم حاضر در مجلس، در منزل خود اتاقى هرچند كوچك دارید كه بتوانید در ایام تعطیلىِ مدارس یا در طول سال تحصیلى، نیم ساعت، یك ساعت یا بیشتر، دختران جوان و نوجوان را به منزل خود دعوت كنید و در حد توان خود و به اندازه ‏اى كه امید پاداش از خداى منان دارید، براى آموزش و تربیت آن ها بكوشید. بدانید كه در صورت توان بر شما واجب است به آن ها اصول دین، احكام و اخلاق اسلامى را آموزش دهید و علاوه بر آموزش مسائل دین آنان را به این آداب بپرورانید. مبادا تصور كنید این كار مستحب است، نه؛ جزء واجبات كفایى است، یعنى اگر كسى این وظیفه را كاملاً انجام داد، در آن صورت این واجب از عهده دیگران ساقط خواهد شد، اما تا زمانى كه انجام این واجب محرز نشود، همه باید آماده انجام آن وظیفه باشند.

 در جامعه ما دختران دبستانى، راهنمایى، دبیرستانى، دانشگاهى و به طور كلى دختران جوان و نوجوان واجب التعلیم فراوانى وجود دارند كه باید عده ‏اى از بانوان محترم آنان را در منزل، مسجد، حسینیه یا مدارس دعوت و تربیت كنند. دیگر اینكه زمینه باید چنان فراهم شود كه اگر خانمى سؤالى دارد، مجبور نباشد حضوراً یا از طریق تلفن از یك عالم، واعظ، یا مرجع تقلید مرد سؤال كند. شما بانوان محترم باید مسئولیت تربیت و آموزش احكام به زنان را برعهده گیرید، چراكه این مسئولیت چنانكه امام معصوم علیه السلام فرمودند از فریضه نماز هم مهم‏ تر است و آثار مثبت و سازنده آن نیز براى همیشه باقى مى ‏ماند.

27- رشد عمل خالصانه

شخصى برایم داستانى نقل كرد كه مربوط به حدود هفتاد سال پیش است. وى مى ‏گفت: من تازه ازدواج كرده بودم و یك منزل اجاره ‏اى داشتم كه دو اتاق كوچك داشت. اتاق كوچك ‏تر را براى پذیرایى قرار داده بودیم و در اتاق دیگرى كه كمى بزرگ ‏تر بود، زندگى مى‏ كردیم. اتاق پذیرایى ما ظرفیت حدود ده نفر را داشت. چون در زمان پهلوى اول (رضا خان) مدارس دختر و پسر مختلط شد و حجاب را منع كرد، با خود فكر كردم در حد توان خودم انجام وظیفه كنم. از این رو، به برخى از بستگان و همسایگان گفتم: حاضرم به صورت رایگان به كودكان پسر شما اصول دین، احكام و اخلاق آموزش بدهم. چون در آن زمان ساعات درس مدارس صبح تا عصر بود، به آنان اعلام كردم صبح تا عصر آماده هستم به فرزندان شما آموزش بدهم. عده ‏اى از پیشنهاد من استقبال كردند و فرزندان خود را براى آموزش به منزل ما فرستادند، اما چیزى نگذشت كه تعداد آن ها بیشتر شد و آن اتاق كوچك گنجایش همه آنان را نداشت، لذا از همسرم خواستم اتاق بزرگ‏ تر را به كلاس درس اختصاص دهیم و محل زندگى خود را به آن اتاق كوچك منتقل كنیم. همسرم نیز قبول كرد و با گذشت چند سال براثر افزایش تعداد دانش ‏آموزان ظرفیت منزل پر شد و مجبور شدیم محل جدیدى براى این كار اجاره كنیم و همچنان این جریان ادامه یافت تا اینكه آن اتاق كوچك با چند دانش ‏آموز تبدیل به چندین مدرسه شد. مطمئن باشید خداى تبارك و تعالى به عمل مخلصانه كمك مى ‏كند، چراكه: «ماكان للَه ینمو؛ آنچه براى خداست، رشد مى ‏كند».

 هرچند آن شخص از دنیا رفته است، اما بى‏ تردید به پاس پرورش هزاران شاگردى كه مستقیم یا غیرمستقیم، براثر كوشش او تربیت یافته‏ اند، خداى سبحان پاداش عظیمى به او عطا كرده است. در مقابل، آنان كه مى ‏توانستند در این زمینه كارى انجام دهند و ندادند، مقصرند و باید در قیامت پاسخگوى ترك وظیفه خود باشند، زیرا در نتیجه كوتاهى آن ها میلیون ‏ها انسان سست اعتقاد و غیرملتزمِ به احكام الهى در جامعه به ‏وجود آمدند كه سبب ظلم، فساد، فقر، مشكلات و گناه در جامعه شدند.

28- نقش بانوان در احیای دین

 بانوان محترم مى ‏توانند سهم وافرى در احیاى بخش‏ هاى فراموش شده دین داشته باشند، اما براى این ‏كار ابتدا باید دین را شناخت. اگر بانوان محترم احكام دین خدا را به درستى نیاموزند، نمى‏ توانند در احیاى آن بكوشند. از این ‏رو شایسته است از رساله عملیه و كتاب ‏هایى چون تبصرة المتعلمین، شرایع الاسلام و كتاب ‏هاى فارسى و عربى علامه مجلسى كمك بگیرند و به‏ خصوص احكامى را كه به آنان مربوط مى ‏شود، بیاموزند.

 چنین كتاب ‏هایى نحوه ارتباط با والدین، فرزندان، همسر و دیگران و احكام ازدواج، همسردارى، وظایف متقابل زن و شوهر، نگاه اسلام به نظام خانواده، احكام اقتصادى و اجتماعى بانوان و هزاران حكم مورد نیاز بانوان را به آنان مى ‏آموزد.

 پس از دانستن و فراگرفتن احكام دین باید تلاش شود این احكام در حوزه‏ هاى فردى و اجتماعى اجرا شود و به دیگران ازجمله فرزندان یاد داده شود تا در جامعه گسترش یابد و به فرهنگ تبدیل شود.