1- اگر امروزه در جایی از دنیا آن اندازه آزادیِ بیان باشد که به جهت گفتن یک کلمه یا جمله کسی را کیفر و مجازات نمی کنند، این فرهنگ پیامبر اسلام و اسلامِ علی بن ابی طالب است.

2- بیشتر حکومت های معاصر مدعی هستند ملت هایشان از آزادی کامل برخوردارند و این در حالی است که اگر گروهی یا بخشی از افراد جامعه قصد راهپیمایی داشته باشند، باید با دستگاه های ذی ربط هماهنگ کنند و مسیر شروع تا پایان، هدف و شعارهایی که می خواهند سر بدهند را به اطلاع متصدیان امر برسانند تا بتوانند از این حداقل حق خود استفاده کنند! راستی چنین امری را می توان آزادی نامید؟!

3- از اصول مسلم و مورد تأكید اسلام مسئله آزادى در انتخاب دین است. خداى متعال مى ‏فرماید: «لَا إِكْرَاهَ فِى الدِّینِ؛ در دین هیچ اجبار و اكراهى نیست».

4- فقط اسلام است كه دین آزادى است. حتى مكاتب و آیین ‏هاى دیگرى كه قرن ‏هاست ظاهر شده ‏اند و همچنان شعار آزادى سر مى ‏دهند، از حقیقت آزادى جز نامى در آن ها یافت نمى ‏شود. اما اسلام دین آزادى ‏هاى گوناگون است و در مقام گفتار و عمل و شعار و ارزش ‏ها به اصل آزادى پایبند است.

5- رسول خدا صلی الله علیه وآله در ده‏ ها تعدى و نبردى كه مشرکان به راه انداختند، با آنان به مقابله پرداخت، بدون آنكه  حتى یكى از آنان را به پذیرش اسلام وادار كند.

6- تاریخ آكنده از صحنه‏ هاى گوناگون زندگى و سیره پیامبر صلى الله علیه وآله است و جزئیات زندگى ایشان را ثبت كرده است، ولى  حتى در یك جاى تاریخ هم مشاهده نمى‏ كنیم كه آن جناب یكى از ذمیان را به قبول  اسلام وادارد.

7- علامه مجلسى رحمه الله در دانشنامه عظیم خود موسوم به بحارالانوار ده جلد چهارصد صفحه ‏اى را به زندگى، جنگ ‏ها، اخلاق و سیره  پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله با مسلمانان و مشركان و اهل كتاب اختصاص داده است، ولى حتى در یك  مورد نیز مشاهده نمى‏ كنیم كه حضرت كسى از یهود یا نصارا را مجبور به اسلام  نموده باشند.

8- مواردى را مشاهده مى ‏كنیم كه حضرت دوست یا  همسایه ‏اى مسیحى یا یهودى داشته ولى او را به گرویدن به آیین اسلام وانداشته است در حالى كه ایشان در آن روزگار، یكتا حاكم جزیرة العرب بودند و از قدرت  و ثروت و نیروى شمشیر به حد كافى برخوردار بودند.

9- امیرمومنان حضرت على علیه السلام با اشخاص فرومایه‏ اى سروكار داشت كه فطرتى پست داشتند و سخنان حضرت را قطع مى ‏كردند و با ایشان به مجادله و بگومگو مى ‏پرداختند و چه ‏بسا گستاخى و تعدى به خرج مى ‏دادند، ولى با این ‏حال حضرت آنان را به دم تیغ نمى ‏سپرد در حالى‏ كه حاكم مطلق و شخص اول مملكت بود و تمام مردم به ایشان دست بیعت داده بودند و افزون بر این، از ناحیه رسول خدا صلی الله علیه وآله و به فرمان خداى متعال بدین سمت منصوب شده بودند. 

10- با اینكه مسئولیت و وظیفه پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله تبلیغ شهادتین بود، اما آزادى عقیده در نظام الهى و قانون اسلامى اهمیتى كم‏ تر از شهادتین ندارد و اسلام در پى آن است كه مردم را آزاده بار آورد. خداى متعال مى ‏فرماید: «وَیضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلَلَ الَّتِى كَانَتْ عَلَیهِمْ؛ [پیامبر] بارهاى سنگین و زنجیرهایى را كه در گذشته بر دوش آنان بود، از دوششان بر مى ‏دارد».

11- اسلام به ما مى ‏گوید هركسی مى ‏تواند هركارى انجام دهد و آزادى عمل دارد به شرط آنكه آزادى او آزادى دیگران را محدود نكند؛ زیرا: «لا ضرر ولا ضرار فی الإسلام؛ در اسلام زیان دیدن و زیان رساندن به دیگران مردود است».

12- اگر كسى تضمین كند كه به دیگران زیان نمى‏ رساند، در بقیه جوانب، آزادى و اختیار كامل دارد و آزاد است كه هركار دیگرى انجام دهد و به هرجا مى‏ خواهد برود.

13- انسان در رفت و آمد و سفر و ایجاد ارتباط آزاد است و اسلام هیچ‏ گونه فشار و اجبار و سركوبى به آزادى وى وارد نمى ‏كند.

14- كافى است حدود آزادى را در اسلام و مكاتب دیگر بررسى و مقایسه كنیم تا به برترى آشكار اسلام در این زمینه پى ببریم.

15- اسلام رهنمودها و توصیه‏ هایى پیش پایمان مى ‏گذارد كه با عمل كردن به آن موفق و كامیاب خواهیم بود و اگر عمل نكنیم زیان خواهیم دید.

16- آزادى ‏هایى كه اسلام در زمینه ‏هاى گوناگون عرضه مى ‏كند در تاریخ جهان و حتى در روزگار ما كه عصر آزادى ‏ها نام گرفته است بى ‏نظیر است.

17- اگر امروز در برخی کشورهای اسلامی و پاره ای از کشورهای غیرمسلمان شاهد آزادی نسبی هستیم، در واقع در برابر آزادی های اسلامی ای که رسول اکرم صلی الله علیه وآله و امیرمؤمنان علیه السلام در دوران حکومت خود آن را در جامعه گستراندند، بسیار ناچیز و اندک است.

18- از اصول مسلم و مورد تأكید اسلام مسئله آزادى در انتخاب دین است. خداى متعال مى ‏فرماید: «لَا إِكْرَاهَ فِى الدِّینِ؛ در دین هیچ اجبار و اكراهى نیست».

19- اسلام دین آزادى ‏هاى گوناگون است و در مقام گفتار و عمل و شعار و ارزش‏ ها به اصل آزادى پایبند است.

20- فشار و اجبار در اسلام راه ندارد.

21- آن‏ كه حق را بشناسد و دست از باطل برندارد، سرانجامِ وى جنهم خواهد بود و بدا به حالش! اما در دنیا با هیچ اجبار و اكراهى مواجه نخواهد بود؛ زیرا مردم باید مورد آزمون قرار گیرند و صالح از طالح و پاك از ناپاك و سره از ناسره نموده شود.

22- اسلام به ما مى ‏گوید: هركس مى‏ تواند هركارى انجام دهد و آزادى عمل دارد به شرط آنكه آزادى او آزادى دیگران را محدود نكند.

23- كافى است حدود آزادى را در اسلام و مكاتب دیگر بررسى و مقایسه كنیم تا به برترى آشكار اسلام در این زمینه پى ببریم.

24- آزادى موجود در اسلام در هیچ آیین و نظام دیگرى نظیر ندارد.

25- آزادى ‏هایى كه اسلام در زمینه ‏هاى گوناگون عرضه مى ‏كند در تاریخ جهان و حتى در روزگار ما كه عصر آزادى‏ ها نام گرفته است بى ‏نظیر است.