1- تحمل مشکلات در راه خدا

در بحارالانوار آمده است که اندکی پیش از شهادت خانم حضرت زهرا سلام الله علیها ایشان به گریه افتادند. مولای متقیان به ایشان فرمودند: «یا سیدتی ما یبکیک؛ بانوی من برای چه گریه می کنی؟». حضرت زهرا سلام الله علیها اظهار داشتند: برای مصائبی که در آینده برای شما رخ می دهد گریه می کنم. مولای متقیان فرمودند: «فوالله إن ذلک لصغیر عندی فی ذات الله؛ به خدا سوگند مصائبی که در آینده در راه خدا بر سر من فرود می آید، در چشم من کوچک  و خرد است».

فعالیت های تبلیغی و نشر معارف فاطمی مصداق «فی ذات الله» است. باتوجه به اینکه احتمالاً این سخن حضرت زهرا سلام الله علیها آخرین گفتگوی ایشان با مولای متقیان است، این مطلب اهمیت والای تحمل مشکلات در راه خدای متعال را می رساند. بنابراین، بکوشید سختی ها و مشکلاتی که در راه نشر فرهنگ اهل بیت علیهم السلام می بینید به حساب اهل بیت علیهم السلام بگذارید و همه این دشواری ها را برای خدا بر خود هموار نمایید.

2- مخاطبان حضرت زهرا سلام الله علیها

پس از شهادت رسول خدا صلی الله علیه وآله، حضرت زهرا سلام الله علیها به مسجد النبی صلی الله علیه وآله رفته، در آن جا خطبه معروف خود را ایراد کردند. مهاجرین و انصار، یعنی همه مسلمانان، در مسجد حضور داشتند، اما حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها خطبه خود را با عبارت «ایها الناس؛ ای مردم» آغاز کردند و این بدان معناست که مردم جهان تا قیام قیامت مخاطبان پیام ایشان هستند. این که ایشان "ایها الناس"  فرمودند از آن جهت است که باید اسلام به همه دنیا و جوامع بشری برسد و اتمام حجت شود؛ حضرت زهرا سلام الله علیها نیز در خطبه خود اتمام حجت کردند.

امروزه ما وظیفه داریم رهنمودهای ایشان را به جهانیان برسانیم و همگان را آگاه کنیم، ازجمله، این سخن ایشان را که پس از به شهادت رسیدن رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: «ازیلت الحرمة؛ حرمت [ها] از میان برداشتنه شد».

مسلم این که، پس از شهادت رسول مکرم اسلام صلی الله علیه وآله تنها هتک حرمت از مقام شامخ این خاندان نشد، بلکه حرمت خدا، حرمت اسلام، حرمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و حرمت دین از بین رفت. از همین مجلس به سالخوردگان، مردان، زنان و به ویژه جوانان توصیه می کنم که هرآنچه از خطبه سراسر فضیلت و نور حضرت زهرا سلام الله علیها را می دانند با مطالعه کاملِ آن، مردم را از محتوای گرانسنگش آگاه کنند. هرکس در حدّ توان خود باید در راه به ثمر نشاندن این مسئولیت سنگین با هر وسیله ای بی تفاوت که از طریق منبر باشد یا کتاب و مجله و روزنامه یا رسانه های نوین ایفای نقش کند.

توجه داشته باشیم که در عبارت أیها الناسِ حضرت زهرا سلام الله علیها بایستگیِ رساندن پیام ایشان به جهانیان آشکار است.

به راستی چه چیزی سبب شد تا حضرت زهرا بفرمایند: «حرمت از میان رفت»؟ این سخن حضرت زهرا سلام الله علیها را باید به همه جهان رساند. اقامه شعائر مقدس فاطمیه سلام الله علیها، یکی از راه های رساندن این پیامِ خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام است؛ شعائری که در طول سال، به ویژه در این ایام برگزار می شود. توجه داشته باشیم که سخنان حضرت فاطمه سلام الله علیها به ایام فاطمیه اختصاص ندارد، بلکه برای تمام روزهای سال است.

شعائر مقدس فاطمی نه تنها در کشورهای اسلامی، بلکه باید در سراسر جهان گسترش یابد. بر کسانی که به توحید و نبوت و امامت معتقد هستند و از جمعیت میلیونی در سراسر دنیا برخوردارند، واجب است این شعائر را به مردم جهان برسانند و همگان را از هدف مقدس ایشان و دقت و نکات ظریف خطبه ایشان آگاه سازند.

توجه کنیم که شعائر مقدس فاطمی علیها السلام در کشورهای اسلامی، به ویژه در کشورهایی با جمعیت اکثریت شیعی، مانند ایران و عراق باید گسترده تر شود؛ زیرا هرکس و در حدّ توان خود در این زمینه وظیفه دارد و هیچ گونه کوتاهی ای در این موضوع پذیرفتنی نیست.

این شعائر باید هرچه باصلابت تر، پررنگ تر و باعظمت تر برپا و احیا شود. مسلماً این امر از موارد بسیار مهمی است که نه تنها در شب اول قبر، بلکه تا قیام قیامت و خدایی خدا کارساز و گره گشاست. حال اگر در این مقوله درست و خوب و مناسب عمل شود و کوتاهی صورت نگیرد، لحظه مرگ، آغاز خوشحالی است، ولی اگر انسان کوتاهی یا شعائر مقدس فاطمی علیها السلام را تضعیف کرده باشد، وای بر احوالش که بد فرجامی خواهد داشت.

غافل نباشیم که در این صورت، قبل از حضرت زهرا سلام الله علیها خدای متعال خصیم انسان خواهد بود؛ خدایی که: «یغضب لغضب فاطمة، ویرضی لرضا فاطمة؛ برای خشم فاطمه غضب می کند و به جهت خشنودی فاطمه خشنود می شود».

3- دو توصیه درباره ایام فاطمیه

اما از آن جا كه در آستانه ایام فاطمیه قرار داریم، یادآورى دو مطلب را ضرورى مى‏دانم:

 نخست: بزرگداشت شعائر فاطمى علیها السلام‏

 یكایك ما براساس توانمندى ‏هاى جسمى و مادیى ای كه خداى عزوجل در اختیارمان گذارده، باید در بزرگداشت آنچه مرتبط به فاطمه زهرا علیها السلام است بكوشیم و از هیچ خدمتى فروگذار نكنیم، زیرا بزرگداشت شعائر ایشان، بزرگ داشتن شعائر الهى است.

 آنچه بایسته و شایسته مجالس این بانوى بزرگوار است این كه مجالس منتسب به حضرتش هماره گرم و پرشور از وجود شیعیان و محبان ایشان باشد. مبادا این مجالس بى ‏رونق شود و باید افزون بر حضور خود در مجالس حضرت فاطمه سلام الله علیها، بستگان، دوستان و آشنایانى را كه در كشورهاى اسلامى و غیراسلامى هستند، به برگزارى مجالس فاطمى و راه اندازى دسته ‏هاى عزادارى تشویق كنیم.

 اگر بتوانید در این مناسبت اطعام كنید چه خوب، و اگر نه، در جمع آورى كمك‏ هاى مالى براى اطعام، برگزارى مجالس و عزادارى براى آن حضرت بكوشید و بدانید كه فواید احیای شعائر فاطمى براى ماست و حضرت فاطمه علیها السلام احتیاجى به این امور ندارند و البته این خدمت ‏ها ارج نهادن به ساحت مقدس ایشان نیز هست.

 بنابراین، خدمت به حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها سرآمد خدمت ‏هاست و هیچ كار نیكى سودمندتر از فداكارى و خدمت به آن بانو نیست و خوشبخت كسى است كه توفیق خدمت در این برنامه ‏ها را بیابد. كوتاه سخن آنكه هرچه توفیق افزون‏ تر باشد، خدمت و فداكارى در راه حضرت زهرا سلام الله علیها بیشتر خواهد بود.

 دوم : نشر فرهنگ فاطمى سلام الله علیها

 آیا مى ‏دانید چرا حضرت فاطمه سلام الله علیها به مسجد رفت و آن خطبه غرّا را بیان كرد؟ چرا آن چنان جان سوز نالید و همه مردم را گریاند؟ چرا مورد ضرب و شتم واقع شد؟  و چرا به شهادت رسید؟

 پاسخ این است که تا اسلام زنده بماند و بانگ «أشهد أن لااله الااللَه و أشهد أن محمداً  رسول اللَه» جاودانه شود.

 این هدف حضرت فاطمه سلام الله علیها، پدرش، همسرش و فرزندانش - كه درود خدا بر آنان باد - بود. ما به عنوان پیروان آن خاندان وظیفه داریم تا این هدف را مدّ نظر قرار دهیم و در رسیدن به آن بكوشیم. متأسفانه جهان امروز با حضرت فاطمه علیها السلام و اهداف و سیره او بیگانه است. حال سؤال این است كه وظیفه شناساندن و  روشنگرى در مورد حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و اهداف والاى آن حضرت به جهانیان برعهده كیست؟ پرواضح است این وظیفه بر عهده ما و شما است، زیرا به دلیل دوست داشتن اهل بیت علیهم السلام، محبوب خدا هستید و هنگامى كه جبرئیل این موضوع را ازسوى خداى متعال، به پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله عرضه داشت، حضرتش به پاس این موهبت الهى بر محبان اهل بیتش علیهم السلام سر به سجده شكر نهاد.

 ازجمله موارد احیای نام و یاد حضرت فاطمه سلام الله علیها این است كه فرزندان‏ تان را به حفظ خطبه گرانمایه حضرت زهرا سلام الله علیها تشویق كنید؛ زیرا این خطبه، چكیده معارف اسلام است.

 بسیارى از بزرگان و فرهیختگان این خطبه را شرح كرده اند از آن جمله شرحى است كه مرحوم اخوى بر آن زده است. آن مرحوم كتاب خود را به نام من فقه الزهراء سلام الله علیها با خطبه ارجمند حضرت فاطمه سلام الله علیها آغاز كرده و از تك تك كلمات آن حضرت احكام شرعى استنباط كردند.

4- اهداف حضرت زهرا سلام الله علیها

اهداف والا و حیات ‏بخش حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها در سه موضوع خلاصه مى‏شود:

 1. اصول دین؛

 2. احكام اسلام؛

 3. اخلاق و آداب اسلام.

 مى ‏سزد به عنوان دوستداران اهل بیت علیهم السلام، به ویژه حضرت زهرا علیها السلام، در حد توان بكوشیم این سه هدف را از طریق رسانه‏ ها و وسایل ارتباط جمعى در سراسر جهان بگسترانیم. شاید شما توان مالى نداشته باشید، اما مى ‏توانید با ایجاد انگیزه در افراد ثروتمند، مبالغى براى تحقق اهداف حضرت زهرا سلام الله علیها گردآورید؛ همان كارى كه علما و مراجع تقلید انجام مى ‏دهند و با تشویق افراد، هزینه این گونه طرح‏ ها و هدف‏ ها را تأمین مى ‏كنند. توجه داشته باشیم كه با تحقق اهداف حضرت فاطمه سلام الله علیها در واقع مهم‏ ترین اهداف خداوند تحقق مى ‏یابد.

 وانگهى با روشن شدن تكالیف و وظایف انسان ‏ها، دیگر ناآگاهى وجود نخواهد داشت و به فرموده قرآن كریم: «لِیهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَینَةٍ وَ یحْیى‏ مَنْ حَی عَنْ بَینَةٍ؛ و تا كسى كه باید هلاك شود، با دلیلى روشن هلاك گردد، و كسى كه باید زنده شود، با دلیلى واضح زنده بماند».

 و بدین ترتیب نمازگزار هدف از نمازگزاردن را مى‏ شناسد و آنكه نماز را واگذارده است، فرجام كار خود را خواهد دانست.

 بى‏ تردید، نماز داراى اهمیت فراوان و «قربان كل تقی؛ مایه نزدیك شدن پرهیزگاران به خدا» است، اما مهم ‏تر از نماز، شناخت هدف از نماز گزاردن است؛ امرى كه حضرت فاطمه سلام الله علیها در خطبه خود بدان پرداخته ‏اند. روزه نیز همانند نماز از جایگاه والایى برخوردار است و حضرت زهرا سلام الله علیها در خطبه خود بدان اشاره داشته، فرموده ‏اند: «الصوم جُنّة من النار؛ و روزه سپرى است از آتش دوزخ است». این مورد نیز جنبه مهم ‏ترى دارد و آن، شناخت چرایى و هدف از آن است.

 باتوجه به اهمیت این خطبه، خوب است، تحقیقى در مورد آن صورت گیرد كه به چه زبان‏ هایى ترجمه شده و در چه تیراژ و در كجاى جهان منتشر شده، تا به زبان ‏هایى كه ترجمه نشده، ترجمه شود و در دسترس جهانیان قرار گیرد.

 فراموش نكنیم كه هر مقدار در راه برگزارى شعائر فاطمى و نشر فرهنگ فاطمى بكوشیم، در حقیقت توفیق الهى است و براى بروز آن باید تلاش كنیم كه حضرت احدیت مى ‏فرماید: «وَأَنْ لَیسَ لِلإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى‏؛ و اینكه براى انسان جز حاصل تلاش او نیست».

 و بدانیم اگر جهانیان شناختى حتى نسبى از این خاندان، به ویژه حضرت فاطمه سلام الله علیها، و فرهنگ آن بزرگواران به دست مى ‏آوردند، بى ‏تردید براى دریافت دانش و فرهنگ فاطمه زهرا سلام الله علیها بر یكدیگر سبقت مى‏ گرفتند؛ دانش و فرهنگى كه بى ‏زیاد و كم ازسوى حضرت احدیت بر بنده و رسولش حضرت محمد صلى الله علیه وآله فرو فرستاده شده است.

 وانگهى باید توجه داشته باشیم بنا به فرمان قرآن كریم كه مى‏ فرماید: «أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ؛ دین را برپا دارید»، همگان موظفیم در این راه تلاش كنیم و بدانیم دینى كه قرآن كریم به برپاداشتن آن فرمان داده و حضرت فاطمه سلام الله علیها در خطبه گران سنگ خود بدان اشاره فرموده، تاكنون برپا و اجرا نشده است، پس به خود آییم و وظیفه خود را بشناسیم و بدان عمل كنیم.

 امیدوارم خداى عز وجل توفیق نشر دین و احكام و مفاهیم آن را به ما عنایت فرماید.

5- شهادت؛ انتخاب آگاهانه حضرت زهرا سلام الله علیها

باید توجه داشت كه ایشان یك بانوى جوان و برخوردار از سلامت جسمى كامل بودند، اما با وجود سن كم و سلامت كامل جسمى، به شهادت رسیدند و فرزندشان، حضرت محسن نیز شهید شد. مسلّم این است كه حضرت زهرا سلام الله علیها شهادت خود و فرزندشان را آگاهانه انتخاب كردند و این گونه نبود كه در اقدامى ناخواسته خود و فرزندشان را در معرض شهادت قرار دهند.

 اگر بخواهیم تعداد كل جمعیت سادات را كه از زمان شهادت حضرت محسن به دنیا آمدند تاكنون محاسبه كنیم، قطعاً صدها میلیون نفر مى شوند، اما این تعداد، تنها از نسل امام حسن و امام حسین‏ علیهما السلام متولد شده ‏اند. اگر حضرت محسن علیه السلام به شهادت نرسیده بودند، به مقدار نیمى از این تعداد نیز با وجود آن حضرت به تعداد كل جمعیت سادات كه از ذریه حضرت زهرا علیها السلام هستند، افزوده مى ‏شد و یقیناً حضرت زهرا سلام الله علیها همه این مسائل را مى ‏دانستند كه فقط یك فرزندشان شهید نمى ‏شوند، بلكه در آینده صدها میلیون نفر از تعداد نسل آن حضرت كاسته خواهد شد، ولى با آگاهى كامل از این مسائل در جوانى و با سلامت كامل راه شهادت را برگزیدند.

6- شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها؛ ضامن بقای قرآن

همان‏گونه كه حضرت زهراسلام الله علیها بارها در خطبه ‏ها و سخنانشان فرموده بودند، علت انتخاب راه شهادت، بقاى قرآن و احكام آن بود.

 البته منظور از نگهدارى قرآن، اوراق، جلدها و نوشته‏ هاى آن نیست، بلكه مقصود، عمل به معناى واقعى آن است. به دیگر سخن، حفظ قرآن این است كه مردم آن را بشناسند و فهم كنند. روشن است هنگامى كه مردم قرآن را شناختند به دو گروه تقسیم مى ‏شوند: گروهى به قرآن عمل مى ‏كنند كه هدف اصلى همین است و گروهى به آن عمل نمى ‏كنند كه حجت بر آنان تمام است و اساساً هدف خدا از آفریدن بشر در دنیا همین است كه معلوم شود چه كسى آگاهانه به قرآن عمل مى ‏كند و چه كسى آگاهانه عمل به قرآن را ترك مى ‏كند، چنانكه هدف خدا از ارسال پیامبران و فرو فرستادن كتب آسمانى این است كه فرداى قیامت محشریان در پیشگاه خدا اظهار بى ‏خبرى و ناآگاهى نكنند، چه اینكه با بودن رسولان الهى و كتاب‏ هاى آسمانى حجت بر آنان تمام شده باشد: «لِئَلَّا یكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ؛ تا براى مردم، پس از [فرستادن] پیامبران، در مقابل خدا [بهانه و] حجتى نباشد».

7- عمل به قرآن؛ دلیل شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها

تمام فلسفه شهادت حضرت زهرا علیها السلام و نیز پذیرش شهادت حضرت محسن و تمام شكنجه‏ هایى كه قبل از شهادتشان تحمل كردند و پس از شهادت ایشان تا امروز نسبت به مخفى ماندن قبر مطهر آن حضرت و بى‏ مهرى‏ هایى كه از این طریق به آن حضرت شده است و به فرموده پیامبر صلى الله علیه وآله روا داشته شدن این خذلان نسبت به حضرت زهرا - العیاذ باللَه - به وسیله عده ‏اى از مخالفان و دشمنان، همه براى این بود كه به قرآن عمل شود، یا نسبت به آنان كه مى ‏دانند و عمل نمى‏ كنند اتمام حجت شود.

8- درسی مهم برای بانوان

حضرت زهرا سلام الله علیها در وصیتشان به امیرمومنان حضرت على علیه السلام فرمودند: «ولا خالفتكَ مُنذُ عاشَرتَنی؛ از وقتى با من زیستى، هیچ‏ گاه با تو از در مخالفت در نیامده ‏ام».

 كسانى ‏كه با لغت وادب عرب آشنایى دارند، به خوبى مى ‏دانند كه سه مفهوم خلاف، نقیض و ضد با هم تفاوت دارند.

 براى روشن شدن تفاوت این سه مفهوم، فرض كنید مردى به زنش پیشنهاد كند به مشهد سفر كنند، ولى همسرش بگوید به جاى رفتن به مشهد به سفر عمره برویم. در این مثال رفتن به مشهد و سفر عمره ضد همدیگرند. حال فرض كنیم در همین مثال، همسر شخص بگوید: نه، به مشهد نمى‏ رویم. در این مثال رفتن به مشهد و نرفتن به مشهد نقیض همدیگرند.

 اما اگر در برابر پیشنهاد سفر به مشهد، همسر شخص پیشنهاد كند كه این سفر به وسیله قطار باشد، به این حالت تخالف گفته مى ‏شود. همان ‏طور كه مشاهده مى ‏كنیم مخالف به مراتب شدت كمترى نسبت به ضد و نقیض دارد و حضرت زهرا سلام الله علیها به جاى به كار بردن دومفهوم ضد و نقیض از ماده خلاف كه شدت كمترى دارد استفاده نموده است تا نشان دهد كه با تو مخالفت نكرده‏ ام، چه رسد به اینكه ضد یا نقیض خواسته‏ ات چیزى بگویم یا بخواهم.

 خانم‏ ها باید این درجه از سازگارى را هرچند مشكل است از حضرت زهرا سلام الله علیها بیاموزند، زیرا ایشان و شخصیت‏ هایى چون حضرت زینب سلام الله علیها، حضرت معصومه سلام الله علیها، بى ‏بى تُكتَم سلام الله علیها (مادر گرامى امام رضا علیه السلام)، بى ‏بى نرجس سلام الله علیها (مادر امام زمان علیه السلام)، الگوى بانوانند و البته حضرت زهرا سلام الله علیها در این میان مهم‏ ترین الگو هستند.

 مبادا كسى گمان كند زندگى حضرت زهرا سلام الله علیها آسان بوده است. در طى نُه سالى كه ایشان با حضرت امیرمومنان علیه السلام زندگى كردند، بیشتر این مدت همسر گرامى ایشان در خانه نبودند و مشغول نبرد با كفار و یهود و نصارا بودند. ازسوى دیگر چه ‏بسا طى شبانه ‏روز حتى خرمایى هم در خانه نداشتند تا خود و فرزندانشان با آن گرسنگى خود را بنشانند. چه‏ بسا كه حضرت امیرمؤمنان علیه السلام براى تهیه غذا دینارى قرض مى‏گرفتند، ولى در طى راه آن ‏را به نیازمند مى‏ دادند و با دست خالى به خانه باز مى ‏گشتند. زندگى حضرت زهرا سلام الله علیها در چنین شرایطى، هرگز زندگى آسانى نبوده است.

 چه خوب است خانم ‏ها آن حضرت را در زندگى الگوى خود قرار دهند و سختى‏ هاى این راه را به ‏حساب ایشان بگذارند. خانمى‏ كه چنین تصمیمى بگیرد، به سعادت مى ‏رسد. سعادت، با داشتن ثروت، شهرت، مقام و امورى از این دست حاصل نمى‏ شود. زنى كه براى خدا از سختى ‏هاى زندگى و درشتى‏ هاى شوهر گذشت كند و آن ‏را به‏ حساب حضرت زهرا سلام الله علیها بگذارد، هیچ ‏وقت دچار ناامیدى و افسردگى نخواهد شد.

9- زهد و خداپروایی حضرت زهرا سلام الله علیها

شاید همه شما این مطلب را شنیده باشید كه حضرت زهرا سلام الله علیها چادرى با دوازده وصله داشتند. این مطلب را در یك خط مى ‏توان نوشت، ولى یك دنیا معنا و محتوا دارد. حضرت زهرا سلام الله علیها زمانى آن چادر را سر مى ‏كردند كه پدرشان صلی الله علیه وآله رئیس حكومت و على ‏بن ابى ‏طالب علیه السلام، شوهرشان، وزیر آن حضرت بودند. آن بانوى بزرگ اسلام تا این اندازه خداخواه و فرمانبردار بودند. شما فقرا را هم بنگرید، مشكل بتوان فقیرى را یافت كه چادرش دوازده وصله داشته باشد، با توجه به اینكه فقیر مى‏ خواهد چادر نو و گران ‏بها سر كند، ولى نمى ‏تواند، اما حضرت زهرا سلام الله علیها مى ‏توانستند و نمى ‏كردند. ایشان با اموال بیت ‏المال این گونه با احتیاط برخورد مى ‏كردند.