1- خدمت به حضرت زهرا سلام الله علیها؛ توفیق الهی
هریک از ما اگر کاری برای حضرت زهرا سلام الله علیها انجام می دهیم، نشان از داشتن توفیق است که این نیز نیازمند توجه به دو نکته ضروری است. یکی اینکه هریک از ما آنچه می تواند از نظر مسائل اقتصادی، معنوی و یا فرهنگی، در تعظیم شعائر حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها بکوشد؛ چراکه تعظیم شعائر ایشان، تعظیم شعائر الهی است. لذا باید سعی کنیم علاوه بر شرکت کردن در برپایی مجالس آن حضرت، دیگران را نیز به این امر تشویق کنیم که هرکس خدمت بیشتری انجام دهد، سعادتمندتر خواهد بود.
موضوع مهم تر دیگر هدف حضرت زهرا سلام الله علیها و شناخت آن است و اینکه بدانیم چرا آن حضرت از منـزل خود خارج شده و برای مردم خطبه خواندند و با این حرکت خویشتن را در معرض خطر و مرگ قرار دادند؟ هدف حضرت زهرا سلام الله علیها بیدارساختن مردم بود و اکنون وظیفه ماست که این هدف را احیا کنیم؛ زیرا هنوز بسیاری از مردم جهان حضرت زهرا سلام الله علیها را نمی شناسند و من نیز برای این موضوع بسیار متأسف هستم.
2- عمل به وظیفه در ایام فاطمیه
در ایام فاطمیه کسانی بهره فراوان از این مناسبت برده اند و ـ العیاذ بالله ـ عده ای هم بی بهره از این مناسبت می مانند؛ چراکه به وظیفه خود عمل نکرده اند. یادآوری این مطلب ضروری است و آن، این است که بر پایه آنچه در روایات آمده است، خدای متعال توحید را بدون نبوت نمی پذیرد. بدین معنا پذیرش خدا بدون پیامبر صلی الله علیه وآله مقبول درگاه الهی نخواهد بود.
بنا به فرموده امیرمؤمنان علیه السلام اگر کسی خدا و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله را قبول داشته باشد، اما از پذیرفتن حجت های الهی؛ یعنی امامت خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام، سر باز زند، هیچ کار و طاعتی از او پذیرفته نمی شود. خدای سبحان این سه امر (توحید، نبوت و امامت) را در کنار هم می خواهد و زمانی مورد قبول حضرت باری تعالی قرار می گیرد که در کنار هم باشند.
توجه داشته باشیم که نه تنها مسلمانان، بلکه تمام جهانیان مخاطبان پیام خاندان رسالت هستند.
3- مخاطبان حضرت زهرا سلام الله علیها
پس از شهادت رسول خدا صلی الله علیه وآله، حضرت زهرا سلام الله علیها به مسجد النبی صلی الله علیه وآله رفته، در آن جا خطبه معروف خود را ایراد کردند. مهاجرین و انصار؛ یعنی همه مسلمانان، در مسجد حضور داشتند، اما حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها خطبه خود را با عبارت «ایها الناس؛ ای مردم» آغاز کردند و این بدان معناست که مردم جهان تا قیام قیامت مخاطبان پیام ایشان هستند. این که ایشان "ایها الناس" فرمودند از آن جهت است که باید اسلام به همه دنیا و جوامع بشری برسد و اتمام حجت شود. حضرت زهرا سلام الله علیها نیز در خطبه خود اتمام حجت کردند.
امروزه ما وظیفه داریم رهنمودهای ایشان را به جهانیان برسانیم و همگان را آگاه کنیم، ازجمله، این سخن ایشان را که پس از به شهادت رسیدن رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: «ازیلت الحرمة؛ حرمت [ها] از میان برداشته شد».
مسلم این که، پس از شهادت رسول مکرم اسلام صلی الله علیه وآله تنها هتک حرمت از مقام شامخ این خاندان نشد، بلکه حرمت خدا، حرمت اسلام، حرمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و حرمت دین از بین رفت. از همین مجلس به سالخوردگان، مردان، زنان و به ویژه جوانان توصیه می کنم که هرآنچه از خطبه سراسر فضیلت و نور حضرت زهرا سلام الله علیها را می دانند با مطالعه کاملِ آن، مردم را از محتوای گرانسنگش آگاه کنند. هرکس در حدّ توان خود باید در راه به ثمر نشاندن این مسئولیت سنگین با هر وسیله ای، بی تفاوت که از طریق منبر باشد یا کتاب و مجله و روزنامه یا رسانه های نوین، ایفای نقش کند. توجه داشته باشیم که در عبارت أیها الناسِ حضرت زهرا سلام الله علیها بایستگیِ رساندن پیام ایشان به جهانیان آشکار است.
به راستی چه چیزی سبب شد تا حضرت زهرا بفرمایند: «حرمت از میان رفت»؟ این سخن حضرت زهرا سلام الله علیها را باید به همه جهان رساند. اقامه شعائر مقدس فاطمیه سلام الله علیها، یکی از راه های رساندن این پیامِ خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام است؛ شعائری که در طول سال، به ویژه در این ایام برگزار می شود. توجه داشته باشیم که سخنان حضرت فاطمه سلام الله علیها به ایام فاطمیه اختصاص ندارد، بلکه برای تمام روزهای سال است.
شعائر مقدس فاطمی نه تنها در کشورهای اسلامی، بلکه باید در سراسر جهان گسترش یابد. بر کسانی که به توحید و نبوت و امامت معتقد هستند و از جمعیت میلیونی در سراسر دنیا برخوردارند، واجب است این شعائر را به مردم جهان برسانند و همگان را از هدف مقدس ایشان و دقت و نکات ظریف خطبه ایشان آگاه سازند.
توجه کنیم که شعائر مقدس فاطمی علیها السلام در کشورهای اسلامی، به ویژه در کشورهایی با جمعیت اکثریت شیعی، مانند ایران و عراق باید گسترده تر شود؛ زیرا هرکس و در حدّ توان خود در این زمینه وظیفه دارد و هیچ گونه کوتاهی ای در این موضوع پذیرفتنی نیست.
این شعائر باید هرچه باصلابت تر، پررنگ تر و باعظمت تر برپا و احیا شود. مسلماً این امر از موارد بسیار مهمی است که نه تنها در شب اول قبر، بلکه تا قیام قیامت و خدایی خدا کارساز و گره گشاست. حال اگر در این مقوله درست و خوب و مناسب عمل شود و کوتاهی صورت نگیرد، لحظه مرگ، آغاز خوشحالی است، ولی اگر انسان کوتاهی یا شعائر مقدس فاطمی علیها السلام را تضعیف کرده باشد، وای بر احوالش که بد فرجامی خواهد داشت.
غافل نباشیم که در این صورت، قبل از حضرت زهرا سلام الله علیها خدای متعال خصیم انسان خواهد بود؛ خدایی که: «یغضب لغضب فاطمة، ویرضی لرضا فاطمة؛ برای خشم فاطمه غضب می کند و به جهت خشنودی فاطمه خشنود می شود».
4- به نام حضرت زهرا سلام الله علیها
مرحوم حاج شیخ عباس قمى رحمه الله كتاب هاى فراوانى از خود برجاى گذارده است كه مشهورترین آن ها مفاتیح الجنان است و اكنون مورد استفاده ده ها میلیون انسان مؤمن قرار دارد.
یكى از مؤمنان مى گفت: در یك مناسبت زیارتى در صحن مطهر امیرمومنان علیه السلام بودم. مرحوم شیخ عباس قمى را - كه روزهاى پایانى عمر خود را سپرى مى كرد و سخت بیمار بود - دیدم كه به دیوار تكیه داده است. از او پرسیدم: چرا این جا ایستاده اى؟
گفت: مى بینم مؤمنان توفیق یافته اند تا از نزدیك زیارت كرده و ضریح مقدس امام علیه السلام را در آغوش مى گیرند، اما من از چنین نعمتى محروم هستم و در آتش حسرت مى سوزم.
به شیخ گفتم: زائران را ببین، یكایك آنان هنگام ورود به حرم مطهر امیرمومنان علیه السلام كتاب مفاتیح الجنان در دست دارند و شما در واقع همراه یكایك آنان وارد حرم شده و توفیق زیارت از نزدیك را مى یابید.
مى بینیم پس از گذشت هزار و اندى سال از روزگار معصومان علیهم السلام شیخ عباس قمى رحمه الله به چنین فضیلتى بزرگ نایل آمد.
از شیخ عباس قمى رحمه الله علت شهرت و موفقیت كتاب مفاتیح الجنان را نسبت به دیگر آثارش جویا شدند، گفت: این ویژگى از بركت فاطمه زهرا سلام الله علیها است، زیرا این كتاب را به نیت حضرت زهراى اطهر سلام الله علیها نوشتم.
شاید مرحوم حاج شیخ عباس قمى مدت كوتاهى از عمر خود را صرف تألیف این كتاب كرده باشد، اما چنان جایگاهى یافته است كه در هر مكان مقدس، حضور چشم گیرى داشته باشد و هركس آن را بخواند، پاداشى معادل پاداش خواننده، براى حاج شیخ عباس قمى منظور مى شود، چه اینكه در روایت آمده است: «الدالّ على الخیر كفاعله؛ دلالت كننده به امر خیر، همانند كسى است كه آن را انجام دهد [و در پاداش با او برابر است]».
بى تردید افراد اگر كارى را به قصد و نیت بانوى دو عالم حضرت زهرا سلام الله علیها انجام دهند، به مقام و عزت دست یافته، ماندگار خواهند ماند.
5- امامان معصوم علیهم السلام؛ راه توسل به خدا
از بشّار مكارى نقل شده است كه گفت: «زمانى كه امام صادق علیه السلام در كوفه بودند، به حضورش رسیدم. طبقى از خرماى طبرزد پیش رو داشت و از آن میل مى نمود. چون مرا دید فرمود: اى بشّار، نزدیك شو و از این خرما بخور.
گفتم: خدا گوارایت كند و مرا فدایت گرداند، از چیزى كه در راه خود به این جا دیده ام، سخت ناراحتم و دلم را به درد آورده است.
امام علیه السلام فرمود: به حقى كه بر گردن تو دارم، نزدیك شو و از این خرما بخور.
نزدیك شدم و قدرى خوردم. آن گاه امام علیه السلام [با اینكه از آنچه بشار دیده بود آگاهى داشت] فرمود: چه ماجرایى این چنین تو را رنجانده است؟
گفتم: یكى از مأموران حكومتى [با تازیانه یا چوب دستى] بر سر زنى مى كوفت و او را به سوى زندان مى برد و آن زن فریاد مى زد: از خدا و پیامبرش یارى مى طلبم، اما هیچ كس به مددخواهى او پاسخ نمى داد.
امام علیه السلام پرسید: چرا آن مأمور حكومتى با او چنین مى كرد؟
بشار پاسخ داد: مردم مى گفتند كه آن زن به زمین خورده و گفته: «خدا لعنت كند آنانى كه در حق تو -اى فاطمه- ظلم كردند» و به همین دلیل با او چنان رفتار مى شد.
بشار مى گوید: امام صادق علیه السلام از خوردن دست كشید و چنان گریست كه محاسن، سینه و دستمال او از اشك تَر شد. آن گاه فرمود: اى بشّار! برخیز تا به مسجد سهله برویم و به درگاه خداى عز وجل دعا كنیم و آزادى آن زن را از حضرت احدیت بخواهیم.
بشار مى گوید: آن گاه امام علیه السلام یكى از شیعیان خود را به كاخ حكومتى فرستاد و به او فرمود: تا پیك من نزد تو نیامده، آن جا را ترك مكن [یعنى منتظر باش و ببین با آن زن چه مى كنند] و اگر براى آن زن پیشامدى رخ داد، ما را مطلع كن.
به همراه امام صادق علیه السلام به مسجد سهله رفتیم و هر یك دو ركعت نماز گزاردیم، سپس امام علیه السلام دست به سوى آسمان بلند كرده، به درگاه احدیت عرضه داشت: «أنت اللَه لا اِله اِلاّ أنت ...» و دعا را تا به آخر خواند. آن گاه سر به سجده نهاد و در آن حال جز صداى نفس كشیدن از او شنیده نمى شد. سپس سر از سجده برداشت و فرمود: برخیز كه آن زن آزاد شد.
هردو از مسجد بیرون شدیم و در میانه راه، مردى كه امام علیه السلام او را به مأموریت فرستاده بود به ما رسید. امام علیه السلام به او فرمود: چه خبر؟
گفت: حاكم آن زن را آزاد كرد.
حضرت پرسید: آزادى او به چه صورت بود؟
گفت: نمى دانم، اما هنگامى كه كنار در دارالحكومه ایستاده بودم، حاجب حاكم، آن زن را خواست و از او پرسید: چه چیزى بر زبان رانده اى؟
زن گفت: چون به زمین افتادم، گفتم: خدا لعنت كند آنانى كه در حق تو - اى فاطمه- ظلم كردند و بر سرم آمد آن چه آمد.
حاجب دویست درهم به آن زن داد و بدو گفت: این را بستان و امیر را حلال كن.
زن از گرفتن درهم ها خوددارى كرد. حاجب، امیر را از واكنش زن باخبر كرد، سپس بازگشت و به زن گفت: به خانه ات برگرد (تو آزاد هستى) و زن به سوى خانه خود روان شد.
امام صادق علیه السلام پرسید: آن زن از گرفتن دویست درهم خوددارى كرد؟
گفت: در حالى از گرفتن آن مبلغ خوددارى كرد كه - به خدا سوگند - بدان محتاج بود.
امام صادق علیه السلام كیسه اى حاوى هفت دینار از جیب خود درآورد و به آن مرد داد و به او فرمود: به خانه آن زن برو و سلام مرا به او برسان و این دینارها را به او بده.
بشار مى گوید: هر دو روانه خانه آن زن شدیم و سلام حضرتش را به او رسانیدیم.
زن گفت: شما را به خدا سوگند، آیا جعفر بن محمد علیه السلام مرا سلام داده است؟
به او گفتم: خدا تو را رحمت كند، به خدا سوگند كه جعفر بن محمد تورا سلام داده است.
زن گریبان چاك داد و بى هوش بر زمین افتاد. كمى درنگ كردیم تا به هوش آمد و از ما خواست تا گفته خود را تكرار كنیم و به درخواست او سه بار سلام امام علیه السلام را تكرار كردیم. آن گاه دینارها را به او داده، گفتیم: بستان كه اینها را نیز حضرت براى تو فرستاده است و به آن شاد باش.
زن، كیسه دینارها را گرفت و گفت: از حضرت (امام صادق علیه السلام) بخواهید تا براى این كنیزش، از خدا طلب عفو و بخشش كند، زیرا كسى را نمى شناسم كه چون او و پدرانش وسیله توسل به سوى خدا باشند».
بنابر آن چه بیان شد، امام صادق علیه السلام با شنیدن ماجراى آن زن سخت گریسته، به مسجد سهله رفته، براى آزادى او، كه در راه حضرت زهرا علیها السلام زندانى شده بود، دعا كردند. در چنین صورتى آیا پذیرفتنى است، امام زمان عجل اللَه تعالى فرجه الشریف كه داغدار مصیبت پدران، به ویژه مادرشان حضرت زهرا علیها السلام است، خدمات و زحمات شما در راه حضرت زهرا علیها السلام را نادیده گرفته، براى شما دعا نكند؟ بى تردید چنین نخواهد بود.
لذا هر خدمتى كه در راه اهل بیت علیهم السلام، به ویژه حضرت صدیقه كبرى فاطمه زهرا علیها السلام كه در حدیث كساء محور قرار گرفته، صورت پذیرد، توفیق و موهبتى الهى است. به دیگر سخن هركس در راه حضرت فاطمه علیها السلام سختى ببیند و در تنگنا گرفتار آید، پاداش و بهره شایسته اى نزد خدا خواهد داشت و عكس این قضیه نیز صادق است؛ پس هركس در عین توانمندى از خدمت به اهل بیت علیهم السلام دریغ كرده و كوتاهى كند، از توفیق الهى بى بهره و از لطف حضرتش محروم خواهد بود.
6- دو توصیه درباره ایام فاطمیه
اما از آن جا كه در آستانه ایام فاطمیه قرار داریم، یادآورى دو مطلب را ضرورى مى دانم:
نخست: بزرگداشت شعائر فاطمى علیها السلام
یكایك ما براساس توانمندى هاى جسمى و مادیى ای كه خداى عز وجل در اختیارمان گذارده، باید در بزرگداشت آن چه مرتبط به فاطمه زهرا علیها السلام است بكوشیم و از هیچ خدمتى فروگذار نكنیم؛ زیرا بزرگداشت شعائر ایشان، بزرگ داشتن شعائر الهى است.
آنچه بایسته و شایسته مجالس این بانوى بزرگوار است این كه مجالس منتسب به حضرتش هماره گرم و پرشور از وجود شیعیان و محبان ایشان باشد. مبادا این مجالس بى رونق شود و باید افزون بر حضور خود در مجالس حضرت فاطمه سلام الله علیها، بستگان، دوستان و آشنایانى را كه در كشورهاى اسلامى و غیراسلامى هستند، به برگزارى مجالس فاطمى و راه اندازى دسته هاى عزادارى تشویق كنیم.
اگر بتوانید در این مناسبت اطعام كنید چه خوب، و اگر نه، در جمع آورى كمك هاى مالى براى اطعام، برگزارى مجالس و عزادارى براى آن حضرت بكوشید. و بدانیم كه فواید احیای شعائر فاطمى براى ماست و حضرت فاطمه علیها السلام احتیاجى به این امور ندارند و البته این خدمت ها ارج نهادن به ساحت مقدس ایشان نیز هست.
بنابراین، خدمت به حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها سرآمد خدمتهاست و هیچ كار نیكى سودمندتر از فداكارى و خدمت به آن بانو نیست و خوشبخت كسى است كه توفیق خدمت در این برنامهها را بیابد. كوتاه سخن آنكه هرچه توفیق افزون تر باشد، خدمت و فداكارى در راه حضرت زهرا سلام الله علیها بیشتر خواهد بود.
دوم : نشر فرهنگ فاطمى سلام الله علیها
آیا مى دانید چرا حضرت فاطمه سلام الله علیها به مسجد رفت و آن خطبه غرّا را بیان كرد؟ چرا آن چنان جان سوز نالید و همه مردم را گریاند؟ چرا مورد ضرب و شتم واقع شد؟ و چرا به شهادت رسید؟
پاسخ این است که تا اسلام زنده بماند و بانگ «أشهد أن لااله الااللَه و أشهد أن محمداً رسول اللَه» جاودانه شود.
این هدف حضرت فاطمه سلام الله علیها، پدرش، همسرش و فرزندانش - كه درود خدا بر آنان باد - بود. ما به عنوان پیروان آن خاندان وظیفه داریم تا این هدف را مدّنظر قرار دهیم و در رسیدن به آن بكوشیم. متأسفانه جهان امروز با حضرت فاطمه علیها السلام و اهداف و سیره او بیگانه است. حال سؤال این است كه وظیفه روشنگرى و شناساندن فاطمه زهرا سلام الله علیها و اهداف والاى آن حضرت به جهانیان برعهده كیست؟ پرواضح است این وظیفه برعهده ما و شما است، زیرا به دلیل دوست داشتن اهل بیت علیهم السلام، محبوب خدا هستید و هنگامى كه جبرئیل این موضوع را ازسوى خداى متعال، به پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله عرضه داشت، حضرتش به پاس این موهبت الهى بر محبان اهل بیتش علیهم السلام سر به سجده شكر نهاد.
ازجمله موارد احیای نام و یاد حضرت فاطمه سلام الله علیها این است كه فرزندان تان را به حفظ خطبه گرانمایه حضرت زهرا سلام الله علیها تشویق كنید؛ زیرا این خطبه، چكیده معارف اسلام است.
بسیارى از بزرگان و فرهیختگان این خطبه را شرح كرده اند از آن جمله شرحى است كه مرحوم اخوى بر آن زده است. آن مرحوم كتاب خود را به نام من فقه الزهراء سلام الله علیها با خطبه ارجمند حضرت فاطمه سلام الله علیها آغاز كرده و از تك تك كلمات آن حضرت احكام شرعى استنباط كردند.
