LOGIN
طلاب علوم دینی
alshirazi.org
خودسازی
کد 697
نسخه مناسب چاپ کپی لینک کوتاه ‏ 07 آذر 1400 - 22 ربيع الثاني 1443

1- باید تمام اعمال شما برای خدا و اهل بیت علیهم السلام باشد.

2- اگر به هنگام تبلیغ کسی به شما اهانت کرد یا تهمتی به شما زد، زود از کوره در نروید و مقابله به مثل نکنید.

3- بکوشید در مسیر دانش اندوزی همت تان در به دست آوردن مدرک منحصر نشود؛ زیرا مدرک نیز مانند دیگر امور دنیوی در حساب الهی کم ترین ارزشی ندارد.

4- از علم توأم با تقوا هیچ مقامی والاتر و ارجمندتر یافت نمی شود. تا جایی که وقتی از شیخ المحدثین محمدبن علی بن بابویه (شیخ صدوق) رضوان الله تعالی علیه سوال کردند که در شب قدر عملی بافضیلت تر از دعا و نماز و ذکر وجود دارد، در پاسخ فرمودند: بله، مذاکره علمی در شب قدر فضیلت بیشتری دارد.

5- برادران و خواهرانی که به تحصیل علوم اسلامی اشتغال دارند، در صورتی که تخلق به اخلاق اسلامی را مدنظر قرار دهند و به رعایت آداب و اخلاق اسلامی اهتمام کافی بورزند، خدای متعال توفیق بیشتری به آنان عنایت خواهد نمود.

6- کسانی که در دفاتر و نهادهای فرهنگی و مذهبی به فعالیت و نشر آداب و اخلاق و معارف اسلامی مشغولند، باید خوش اخلاقی را همیشه در برخورد با همکاران، مردم عادی و در تمام لحظات و صحنه های زندگی رعایت کنند؛ چراکه حسن خلق در تعیین ارزش خدمات آنان مؤثر است و هرچه اخلاق آنان بهتر باشد، ارزش خدماتشان افزون تر خواهد شد.

7- بسیاری پا به حوزه های علمیه گذارده، به فراگیری علوم دینی می پردازند، اما انگشت شماری از آنان در دانش اندوزی موفق بوده، در عرصه دانش موفقیت ممتاز و خیره کننده ای دست می یابند. دلیل این موفقیت در فروتنی و گذشت است. این دو خصلت مهم ترین و برجسته ترین صفات اخلاقی هستند که دارندگان آن در بیشتر امور زندگی از موفقیت برخوردار می شوند.

8- موفقیت شما به نسبت فروتنی و گذشت تان بستگی دارد. از خدای عزوجل مسئلت دارم توفیق خدمت به اهل بیت علیهم السلام و مکتب و اهداف والای شان را به شما عنایت فرماید.

9- علم باید با فضیلت همراه باشد و علم بدون فضیلت هیچ سودی ندارد؛ چراکه علم جدای از فضیلت نه تنها مفید نیست بلکه دربردارنده ضررهایی نیز هست. در روایات شریفه از چنین علمی با تعبیر علم ابلیس و علم شیطان یاد شده است. روشن باشد که ابلیس از علم سرشاری بهره مند بود و بسیار می دانست و می داند، اما از فضیلت بی بهره است. حدیث شریفی درباره علمِ بدون فضیلت می فرماید: «لا یزید صاحبه إلا بعداً من الله؛ [علم تهی از فضیلت] صاحبش را از خدا دور می کند».

10- انسان هرقدر که علم داشته اما از فضیلت بی بهره باشد، به همان نسبت از خدای متعال دور می شود؛ لذا هرکس به هر اندازه ای علم بیندوزد، باید از فضیلت و عمل نیز برخوردار شود.

11- پرهیزگاری و اخلاق نیکو دو شرط اساسی برای طالب علم است.

12- نماز و روزه ‏اى كه به جا مى ‏آوریم یا درس و بحثى كه بدان مى ‏پردازیم و حتى صحبت كردن و راه رفتن و به طور كلى همه افعال ما مى ‏تواند جنبه دنیایى داشته باشد یا جنبه اخروى. كسى‏ كه به قصد رسیدن به سرورى و آقایى درس بخواند، در طلب دنیاست و آن كس كه با انگیزه اصلاح خود یا هدایت دیگران درس بخواند، بى‏ تردید طالب آخرت است.

13- شما طلاب علوم دینی، جوان و در آغاز راه هستید و ان شاء الله در تحصیل علوم دینی موفق خواهید بود، اما تصمیم بگیرید که کار شما در فراگیری علم و آموختن آن به دیگران با تقوا همراه باشد و البته انسان دارای عزم و اراده قطعاً موفق خواهد بود.

14- عالم پرهیزگار مقام و منزلتی نزد خدای متعال دارد، اما پرهیزگار جاهل ممکن است عملش او را از خدای متعال دور گرداند. در مقابل، عالم ناپرهیزگار ـ چنان که در روایات آمده است ـ اعمالش او را از خدا دور می گرداند.

15- شما سختی ها را بر خود هموار می کنید تا علوم اهل بیت علیهم السلام را فراگیرید، پس با عزم و اراده خود، تقوا را با علم خود همراه سازید و تصمیم بگیرید که علم خود را با عمل و تقوا قرین سازید تا این علم برای شما و دیگران سودبخش باشد.

16- باید به تقوای حقیقی الهی پایبند باشیم؛ بدین معنا که تمام پیوند و علایق غیر ضروری خود را با دنیا و آرایه های آن و سرگرمی ها و هوس هایش قطع کنیم.

17- هرکس پایبندی اش به تقوای الهی بیشتر باشد، به همان نسبت از توفیق الهی برخوردار خواهد شد، بهره بیشتری در هدایت افراد جامعه خواهد داشت و نامه اعمالش در روز قیامت نورانی تر خواهد بود.

18- به شما برادران پیشنهاد می کنم روزانه فقط پنج دقیقه برای ارزیابی عمل خالص در راه خدمت به اهل بیت علیهم السلام اختصاص دهید و هریک به حسابرسی کارنامه روز گذشته خود بپردازید تا میزان پایداری و بردباری خویش را در برابر مشکلات، موانع و سختی هایی که با آن رو به رو بوده بسنجید.

19- هرکس از علم و عمل و اخلاص بیشتری برخوردار باشد، مقام و منزلتی والاتر نزد اهل بیت علیهم السلام دارد.

20- تهذیب نفس در شمار واجبات عینى و مقدمات وجود قرار دارد كه تحصیل آن واجب است.

21- مسأله «کظم غیظ» را عالمان دین و اهل علم باید بیش از سایر افراد مدِّ نظر قرار دهند و بكوشند تا دچار خشم نشوند و اگر شدند براى رضاى خدا و طلب آخرت آن را فرو برند و به واقع «تجرُّع غیظ» و صبر كنند.

22- براى اینكه دانش نتیجه خوب داشته باشد، مى ‏بایست از اخلاق برخوردار بود.

23- براى اینكه علم، مفید و كاربردى باشد، باید همپاى آن، بردبارى وجود داشته باشد.

24- دانش، نیازمند اخلاق است و به سان آب گوارایى است كه باید در ظرف زیبا و تمیزى ریخته شود كه اگر در ظرفى آلوده و نامناسب ذخیره شود، گوارایى ‏اش هدر خواهد رفت.

25- هرگاه در تاریخ به منظور عبرت گرفتن به كاوش و پژوهش بپردازیم، در مى‏ یابیم تمام عالمان، جاودانه تاریخ نمى ‏مانند، بلكه آنان كه به اخلاق رسول اكرم صلی الله علیه وآله و خاندان ایشان آراسته شده‏ اند، نام‏ شان در تاریخ ماندگار خواهد شد.

26- مكارم اخلاقى برترین امتیاز براى عالم دین است و در واقع همین ویژگى وجه تمایز اوست.

27- طبع بشر به نرمى و مهر متمایل و از خشونت گریزان است. پس همسو با این فطرت گام برداریم و آنان را در راه راست كه در چراغ هدایت حسینى چهره نموده، قرار دهیم و اسلام را آن گونه كه معصومان معرفى كرده ‏اند، معرفى كنیم.

28- امامان معصوم علیهم السلام بهترین الگوى تبلیغ اسلام هستند و با الگو گرفتن از آنان، دسیسه ‏هاى دشمنان اسلام و اهل بیت علیهم السلام ناكارآمد شده و فریب‏ خوردگان با حقیقت ‏هاى پنهان نگاه داشته شده از سوى همان دشمنان آشنا مى ‏شوند.

29- یكى از عوامل رسیدن به مقام والاى عالمان بزرگ رعایت اخلاص است.

30- تواضع، كارهاى سخت را آسان، تلخى ‏ها را شیرین و دور را نزدیك مى ‏كند.

31- اگر مى‏ خواهید در تدریس و تربیت موفق شوید و شاگردان شما نیز موفق شوند، باید در برابر آنان فروتن باشید و به هر مقام علمى و جایگاه اجتماعى رسیدید، اگر كسى به شما انتقاد یا از شما سؤالى دارد با فروتنى به او پاسخ دهید، هرچند برداشت و پرسش او نادرست باشد.

32- گذشت از صفات والاى اخلاقى است كه رعایت آن براى همه، به ویژه اهل علم لازم است.

33- اگر شرح حال عالمانی چون شیخ مفید، صدوق و امثال آن بزرگواران را مطالعه كنیم، پى مى ‏بریم كه نام و یاد نیك آنان، بدون «گذشت» باقى نمانده است؛ زیرا انسانى كه گذشت نداشته باشد، بخشى از عمرش را صرف هیچ كرده و به همین اندازه از استفاده مفید از عمرش محروم مى‏ شود.

34- انسان با تواضع و گذشت بهتر مى ‏تواند از عمرش بهره ببرد، البته رعایت بقیه صفات اخلاقى هم لازم است.

35- هركس موفق شود تا حدودى اخلاص و اخلاق را رعایت كند و در این راه تلاش داشته باشد، به موفقیت‏ هاى بزرگى نائل مى ‏گردد. البته رسیدن به اخلاص و اخلاقِ كامل و تلاش بدون وقفه، بسیار دشوار است.

36- این را بدانید كه آنچه براى خدا انجام مى ‏دهید، نزد خدا باقى مى‏ ماند كه حضرتش مى ‏فرماید: «مَا عِندَ اللهِ بَاقٍ؛ آنچه پیش خداست پایدار است».

37- انسان براى اینكه خود را از انحراف حفظ كند، نیاز به ابزار و وسیله بازدارنده‏ اى دارد و آن تقواست.

38- انسان براى حفظ نفسِ خود از افتادن به دره شهوات، نیازِ به تقوا دارد كه در پناه آن خود را از افراط و تفریط و انحراف به چپ و راست و خروج از صراط مستقیم حفظ كند.

39- تقواى شرعى بدین معناست كه انسان در راه خدا افراط و تفریط نكند و دراثر تمرین، رفته رفته از گناهان بیزار شود و همان ‏گونه كه افراد از پلیدى و آلودگى تنفر دارند، از ارتكاب گناه گریزان باشند و یا مانند كسى كه از آلوده شدن دستش ناراحت است و با شستشوى آن وجدانش آرام مى ‏گیرد، به هنگام ارتكاب گناه، ناراحت و بى ‏قرار باشد تا با توبه و جبران گناه، روح خود را از آلودگى‏ هاى نافرمانى خدا پاك كند.

40- زمانى كه انسان در وجود خود مى ‏بیند كه گناه را دوست دارد و از آن احساس لذت مى‏ كند، باید تقواى الهى را در وجود خود تقویت نماید تا به جایى برسد كه واقعاً از نافرمانى خدا بیزار و به انجام واجبات و ترك محرمات علاقه‏ مند شود و همچنان تقوا را سرلوحه زندگى خود قرار دهد؛ چه اینكه تقوا راه بیرون رفتن از هر ورطه ‏اى است.

41- انسان متقى مى ‏كوشد علاوه بر خودش، دیگران را نیز از گرفتارى ‏ها و بیراهه ‏پویى ‏ها نجات دهد.

42- پایبندی به تقوا، كار آسانى نیست، بلكه به تصمیم جدى انسان بستگى دارد. یكى از راهكارهاى رسیدن به آن، محاسبه نفس است. بدین معنا كه اگر كسى خود را موظف و ملزم كند كه روزى چند دقیقه با خود خلوت كرده و بیندیشد كه در طول شبانه روز گذشته چه كرده است و آیا مى ‏پسندد فهرست اعمالش را خدمت حضرت بقیة الله عجل الله فرجه ارائه نمایند؟

43- از راه های كسب تقوا اخلاق است و این ویژگى از چنان اهمیتى برخوردار است كه پیامبر اكرم‏ صلى الله علیه وآله درباره دلیل بعثت خود مى ‏فرمایند: «إنّما بُعثتُ لأتمِّم مكارم الأخلاق؛ من برانگیخته شدم تا فقط والایى ‏هاى اخلاقى را كمال بخشم».

44- طالبان علم باید به عنوان یك راه كسب تقوا، به اخلاق اسلامى آراسته گردند.

45- براى آراستگى به اخلاق اسلامى باید به پیامبر اكرم‏ صلى الله علیه وآله اقتدا كنیم؛ چه اینكه خداى سبحان، پیامبرش را الگو قرار داده، آنجا كه مى‏ فرماید: «لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِى رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ؛ قطعاً براى شما در اقتدا به پیامبر خدا سرمشقى نیكوست».

46- یكى از خصوصیات اخلاقى پیامبر صلى الله علیه وآله این بود كه چهره درهم نمى ‏كشیدند و روى ترش نمى ‏كردند. ما هم نباید حتى با دشمن و مخالف خود، عبوس باشیم و باید در برخورد با كسى كه با ما تندى مى‏ كند بشاش و خندان باشیم.

47- قلب پاك بسیار ارزشمند و ارجمند است. شیعیان باید با تلاش بى ‏امان، چنین قلبى پیدا كنند كه نخواهند حتى دشمن‏ شان به جهنم برود و این یكى از درس‏ هاى بزرگ اخلاقى است كه مى ‏تواند افراد بسیارى را ارشاد كند.

48- اخلاق یكى از راه ‏هاى كسب تقواى الهى است و باید درس هاى اخلاقى را از پیشوایان دین فرا گرفت و به آن عمل نمود.

49- تصمیم بگیریم، با خانواده، استاد، شاگرد، هم شاگردى‏ها و ... خوش اخلاق باشیم. در روایت دارد: «تواضعوا لمن تعلمونه؛ در برابر كسى كه آموزش مى‏ دهید، فروتن باشید» چه رسد به استاد و هم ‏شاگردی ها.

50- اگر با انسان جاهلى روبرو شدید، به نرمى پاسخ دهید.

51- انسان خوش اخلاق، دنیا و آخرت بهترى دارد.

52- وظیفه ما این است كه در برخورد با دیگران خوشرو و خوش‏اخلاق باشیم و قطعاً این شیوه سازنده است.

53- خوش ‏اخلاقى با مردم وظیفه است و نباید فكر كنیم اگر خوش اخلاقى در اصلاح و هدایت دیگران اثر نكرد، ما نیز باید بداخلاقى كنیم؛ چراكه هركس باید به وظیفه خود عمل كند و هركسى پاسخگوى عملِ خود است.

54- وقتى از كسى مساله‏ اى پرسیدند و در آن تخصص نداشت، لازم است كه او را به مجتهد جامع الشرایطى حواله دهد یا خودش از مجتهد بپرسد و جواب را عیناً به آن فرد بازگوید. حتى وكلاى مراجع نیز این حق را ندارند كه از پیش خود جواب دهند و باید رأى مرجع تقلید را كه حجت است انتقال دهند.

55- هریک از شما باید بکوشد که در درجه بالاتر و والاتر اخلاص، اخلاق، آداب، تلاش و کوشش قرار گیرد. از خدای متعال خواستارم تا شما را در این راه یاری فرماید.

56- اگر در انسان علم و عمل با تقوا و پرهیزکاری همراه شود، چنین فردی در نزد خدا، رسول و اهل بیت علیهم السلام از فرشتگان برتر خواهد بود؛ فرشتگانی که خدای متعال درباره شان می فرماید: «لا یَعْصُونَ اللهَ مَا أَمَرَهُمْ وَیَفْعَلُونَ مَا یُؤْمَرُونَ؛ از آنچه خدا به آنان دستور داده سرپیچی نکرده و آنچه را از طرف خدا مأمورند انجام می دهند».

57- انسانِ غیر معصوم ولی با علم و عمل ممکن است گاهی مرتکب گناه شود، ولی به دلیل تقواپیشگی و پرهیزکاری اش شتابان از کرده خود پیشمان شده، به درگاه خدای عزوجل توبه نموده و طلب آمرزش و درخواست بخشایش از حق تعالی می کند.

58- شایسته و بایسته آن است که انسان با حُسن خلق به خدا و بهشت نزدیک شود. در مقابل، بسیار اسفبار این است که انسان با بد اخلاقی، خود را از خدا و بهشت دور و به آتش دوزخ نزدیک نماید.

59- شما سختی ها را بر خود هموار می کنید تا علوم اهل بیت علیهم السلام رافراگیرید. پس با عزم و اراده، تقوا را با علم خود همراه سازید و تصمیم بگیرید که علم خود را با عمل و تقوا قرین سازید تا این علم برای شما و دیگران سودبخش باشد.

60- شما طلاب علوم دینی، جوان و در آغاز راه هستید و ان شاء الله در تحصیل علوم دینی موفق خواهید بود، اما تصمیم بگیرید که کار شما در فراگیری علم و آموختن آن به دیگران با تقوا همراه باشد و البته انسان دارای عزم و اراده، قطعاً موفق خواهد بود.

61- مهم این است که انسان با همگان حتی کسانی که رفتاری بد و ناشایست با وی داشته اند و دارند، با اخلاق خوب رفتار کند و این آموزه الهی را به گوش گیرد که می فرماید: «ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ السَّیِّئَةَ؛ بدی را با بهترین رفتارها بازگردان».

62- باید به تقوای حقیقی الهی پایبند باشیم. بدین معنا که تمام پیوند و علایق غیر ضروری خود را با دنیا و آرایه های آن و سرگرمی ها و هوس هایش قطع کنیم.

63- هرکس پایبندی اش به تقوای الهی بیشتر باشد، به همان نسبت از توفیق الهی برخوردار خواهد شد، بهره بیشتری در هدایت افراد جامعه خواهد داشت و نامه اعمالش در روز قیامت نورانی تر خواهد بود.

64- هرکاری که برای خدا و اهل بیت علیهم السلام باشد، بالندگی گرفته، جاودانه می شود.

65- محاسبه نفس كارى است كه زمان اندكى مى ‏طلبد و در عین حال تأثیر فوق العاده ‏اى دارد؛ این كار به ویژه براى اهل علم بسیار لازم است.

66- ما اهل علم سختى درس خواندن را تحمل مى ‏كنیم كه روزى مجتهد بشویم یا یك منبرى بشویم تا موعظه كنیم و یا كتابى بنویسیم. براى رسیدن به این چیزها باید راه سختى را طى كنیم، اما سختى انجام فرائض و واجبات بسیار بیشتر است.

67- خودسازی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است؛ به ویژه برای آقایان و خانم هایی که در مسیر اهل بیت علیهم السلام گام برمی دارند و در حوزه های علمیه اشتغال و فعالیت دارند و علوم اهل بیت علیهم السلام را دنبال می کنند و فرا می گیرند.

68- اگر انسان در دانش به مقام والایی رسید، بایستی به همان میزان از تکبر و غرور دور شود و در برابر مردم خود را برتر و بهتر نشمارد.

69- محاسبه نفس وظیفه همه و از آن جمله ما اهل علم است.

70- تمام کسانی که می کوشند در طریق علوم اهل بیت علیهم السلام حرکت کنند، بایستی نگذارند ابلیس پرنیرنگ بر آن ها چیره شود و همینطور در برابر حضرت باری تعالی تکبر نورزند و در برابر مردم خود را برتر ندانند؛ که این دو ویژگی منفی از جمله صفاتی است که فضیلت تعلیم و تعلم را می زدایند.

71- براى كسب توفیق در راه انجام وظایف، افزون بر كوشش و مداومت بر كار یا  تحصیل دانش، باید از ارواح ملكوتى اهل بیت علیهم السلام مدد جوییم تا به لطف دعاى آنان به موفقیت دست یابیم.