1- انتقال اعتقادات صحیح به دیگران
انسان باید با مطالعه، تحقیق، مناقشه و با استفاده از قرآن کریم و روایات چهارده معصوم علیهم السلام اعتقاد خود را نسبت به خدای سبحان و یگانگی و دیگر صفات حضرتش تصحیح، و در مرحله بعدی این اعتقاد صحیح و پیراسته را به دیگران منتقل کند و بداند که این کار پاداشی بزرگ نزد خدای منّان دارد.
با یک نوبت گفتگو و یک جمله نمی توان گمراهان را هدایت کرد، امام زمانشان را به آنان شناساند و عقایدشان را تصحیح نمود، بلکه این امر به مناقشه، استدلال، مباحثه و مانند آن نیاز دارد.
2- سه آموزه اسلامی
اسلام در میان آموزه های خود سه آموزه دارد که از مظاهر زیبا و باشکوه است.
نخستین آموزه از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله است و به دانش اندوزی می خواند، آنجا که می فرماید: «اطلبوا العلم ولو بالصین؛ دانش را فرا گیرید، اگر چه در چین باشد».
پیامبر صلی الله علیه وآله زمانی این سخن حکیمانه را فرمود که بیشتر مردم، چین را نمی شناختند و به دلیل سختی سفر به آن سامان کسانی که چین را می شناختند، هرگز اندیشه سفر به آن سامان را در ذهن نمی پروراندند، چراکه چنین سفری بیش از دو سال زمان می برد.
آنچه از این فرموده رسول خدا صلی الله علیه وآله به دست می آید این است که اسلام بها و ارجمندی و والایی برای دانش اندوزی قائل است.
مؤید این سخن کلام امیرمومنان حضرت علی علیه السلام است که می فرمایند: «قیمة کل امرئ ما یعلمه؛ ارزش هر انسانی به دانسته های اوست».
آموزه دوم به جنبه انسانی از نظر اسلام اختصاص دارد. پیامبر اکرم حضرت محمد صلی الله علیه وآله درباره وظیفه بندگی انسان مسلمان فرموده است: «إن عمود الدین الصلاة وهی اول ما ینظر من فیه من عمل ابن آدم، فإن صحت نظر فی عمله وإن لم تصح لم ینظر فی بقیة عمله؛ به یقین، نماز ستون دین است و اولین عمل انسان است که به آن رسیدگی می شود. [حال] اگر درست و کامل انجام گرفته باشد، دیگر اعمال او مورد سنجش قرار خواهد گرفت، وگرنه دیگر اعمال او نیز وانهاده خواهد شد».
علی رغم چنین جایگاهی که برای نماز لحاظ شده است، پیامبر صلی الله علیه وآله آن را در کنار همسایه آزاری ناکارآمد می شمارد.
در این باره آمده است: «روزی در محضر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله از زنی سخن به میان آمد که شب ها را به عبادت و نماز و دعا به صبح می رساند، اما با همسایگان خود رفتاری تند و همراه با بداخلاقی داشت».
پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود: «لا خیر فیها، هی من أهل النار؛ خیری در او [و عبادت شبانه اش] نیست. او اهل آتش [دوزخ] است».
این روایت توجه فوق العاده اسلام را نسبت به افراد و حقوق متقابل آنان آشکار می کند.
آموزه سوم در اهتمام و توجه اسلام به تلاش و فعالیت سازنده تبلور یافته است، چه این که مسئولیت گریزی و توجیه گری ازسوی اسلام مورد نکوهش قرار گرفته است.
در مقابل، آراستگی به فضائل اخلاقی در مرتبه نخست توجه اسلام است. از همین روست که پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در رعایت اخلاق، بزرگ ترین شخصیت به شمار می رود. او علی رغم تمام مشکلاتی که در راه هدایت مردم به شاهراه سعادت پیش رو داشت، همیشه از واژه هایی مناسب و ملایم در ارشاد مردم بهره می گرفت و هرگز واژه ای صریح به کار نمی بست؛ چراکه آن را عامل گریز مردم می دانست. حضرتش هرگاه می خواست حرام بودن کاری را یادآوری کند، می فرمود: «إنی أکره هذا؛ من این [کار] را خوش نمی دارم».
آن پیام آور رحمت همچنین با شیوه های گوناگون اما آکنده از ادب و احترام نسبت به مخاطبان به امر تبلیغ رسالت خود و ارشاد مردم می پرداخت.
بنابراین، باید سه آموزه پیش گفته را مبنای عمل قرار داد و به مضمون آن عمل کرد.
3- برپایی دین خدا
آنچه خدا به پیامبران بزرگوار نوح، ابراهیم، موسى، عیسى و حضرت خاتم النبیین صلوات الله و سلامه علیهم توصیه كرده است چیست؟
خداى متعال در قرآن مى فرماید: «شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰ أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ؛ خدا شرع و آیینی که برای شما مسلمانان قرار داد حقایق و احکامی است که نوح را هم به آن سفارش کرد و بر تو نیز همان را وحی کردیم و به ابراهیم و موسی و عیسی هم آن را سفارش نمودیم که دین خدا را بر پا دارید». از نظر قواعد نحوى «أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ» بدل «وَ مَا وَصَّینَا» است؛ یعنى چیزى كه خداى سبحان به پیامبران بزرگوار -از جمله حضرت خاتم الانبیاء صلى الله علیه وآله- سفارش كرده است برپایى دین است.
انسانى كه بر پاهاى خود ایستاده فعالیت هاى زندگى اش را به طور طبیعى انجام مىدهد، اما بیمارى كه قدرت برخاستن و ایستادن روى پاهایش را ندارد، چنین نیست و نمى تواند فعالیت هاى طبیعى خود را به درستى انجام دهد. به همین سان دین نیز اگر از صحنه زندگى دور نگاه داشته شود برپا نخواهد بود و خدا به پیامبران سفارش كرده است كه دین را برپا دارند.
4- پرورش عقیده صحیح
باید جوانان را مسلمان واقعى و معتقد به خدا، پیامبر صلى الله علیه وآله و اهل بیت علیهم السلام و معاد پرورش دهیم و بر اعتقاد آنان بیفزاییم. این امر زمانى محقق مى شود كه زمینه چنین پرورش یافتگى ای را براى آنان فراهم بیاوریم و آنان پیامبر صلى الله علیه وآله و معصومان علیهم السلام را آن گونه كه خود خویشتن را معرفى كردهاند، بشناسند و بپذیرند. از این رهگذر است كه جوانان از گزند آفت هاى فكرى و اعتقادى در امان خواهند بود؛ آفت هایی که دست ساخته كج اندیشان و كافران است و در قالب پاره اى افراطى گرى و غلو درباره معصومان علیهم السلام به خورد جوانان پاك نهاد، اما ناآگاه و غافل، داده مى شود. متأسفانه این جریان ها هماره كوشیده اند تا آن پاكان را فراتر از آنچه خود درباره خویش گفته اند معرفى كرده، امورى را به پیامبر صلى الله علیه وآله و امامان معصوم علیهم السلام نسبت مى دهند كه فقط از آن خداى متعال است. لذا جوانان باید توجه داشته باشند كه اوصاف خداوندى را نباید به ائمه اطهار علیهم السلام نسبت بدهند.
در مقابل، كسانى هستند كه مسائلى چون عصمت و علم غیب را - كه از امور قطعى مرتبط به ائمه اطهار است - نادیده گرفته و آن پاكان را فاقد چنین امور و از مقامى كه دارند پایین تر مى خوانند. به یقین غلوّ و گزافه گویى درباره معصومان علیهم السلام كفر، و كاستن از منزلت آنان ناسپاسى و ظلم به آن بزرگواران است.