LOGIN
اخلاق اسلامی
alshirazi.org
خانواده
کد 669
نسخه مناسب چاپ کپی لینک کوتاه ‏ 03 آذر 1400 - 18 ربيع الثاني 1443

1- احسان به پدر و مادر یکی از بارزترین مصادیق احسان است. هرچند کار جوانی که به پدر و مادرش نیکی می کند و تندی های آنان را تحمل می کند، مایه خشنودی پدر و مادر است، ولی کسی که در آینده بیش از همه از این کار سود می برد خود آن جوان است. 

2- پدران و مادران باید مهربانانه و با بزرگواری با فرزندان خود رفتار کنند و زحمات تربیتی آنان را بر خود هموار نمایند؛ چراکه تربیت فرزندان هرچند دشوار است، در نهایت ثمرات بسیاری برای پدر و مادر به دنبال دارد. به جای این که صرفاً به امر و نهی اکتفا کنیم بهتر است رنج تربیت فرزندان را تحمل کنیم تا سال ها از داشتن فرزندانی صالح خشنود باشیم.

3- دوستی والدین با فرزندان یکی از راهکارهای مهم تربیتی و شیوه مناسبی برای کشف اندیشه ها و دغدغه های روحی آنان است.

4- بر ساختن خانواده تحت حاکمیت احترام متقابل از رهگذر رقابت میان ـ مثلاً ـ دو همسر برای کسب هرچه بیشتر اخلاق درون خانواده تأکید می کنم و آن را امری ضروری می دانم.

5- یکی از بهترین راه کارها برای کاهش جرائم فردی و اجتماعی تقویت باورهای عمیق دینی و افزایش فرهنگ مذهبی در همه سطوح جامعه به ویژه در میان جوانان است. جوانی که با این باور بزرگ شود که خدا به تمام جزئیات اقوال وافعال او داناست، هیچ گاه دچار لغزش نمی شود.

6- اگر پدر و مادر در مسائل تربیتی ملاحظه بیشتری کنند، بسیاری از مشکلات و ناهنجاری های آینده روی نمی دهد.

7- اگر زن و شوهر هرکدام به وظایفی که دین خدا برایشان مقرر داشته است عمل کنند، احساس خوشبختی و شادمانی خواهند نمود و از زندگی لذت خواهند برد.

8- افراد خوش اخلاق بدانند که اخلاق خوب مراتب و درجاتی دارد، پس باید بکوشند تا هرچه بیشتر به مراتب بالاتر اخلاق خوب دست یابند. پدر خوش اخلاق توجه داشته باشد که اثری مثبت بر فرزندانش خواهد داشت و اگر آنان به اخلاق خوب آراسته شوند، به پدر نیز همانند و همسنگ آنان پاداش داده می شود. این مطلب درباره مادران نیز صادق است، لذا شایسته و سزاوار است که پدران و مادران و دیگر افراد فامیل و خانواده اخلاق خود را خوب و درست کنند.

9- همسران در تعامل با یکدیگر باید بنای روابط خود را بر صبر قرار دهند.

10- زنان و مردان مؤمن و به ویژه جوانان عزیز باید بکوشند رفتاری نیکو داشته باشند. والدین، فرزندان، خویشان و بیگانگان همه و همه باید هنگام ارتباط با یکدیگر حسن خلق را مدنظر قرار دهند و نسبت به هم مهربان و حق گزار باشند. مخصوصاً پدران و مادران باید با تربیت شایسته فرزندان از طریق حکمت و موعظه حسنه حق پدری و مادری خود را به درستی ادا نمایند.

11- صبرکردن بر تندی های پدر و مادر نزد خدای متعال بسیار پسندیده است.

12- هیچ کس حق ندارد با دیگری با بداخلاقی رفتار کند و انسان حتی با خانواده و همسر خود حق بدرفتاری ندارد. شایسته است همه ما در هنگام حضور در جمع خانواده از غضب بپرهیزیم و غضب خود را برای خشنودی خدای متعال فرو خوریم و خشم و ناراحتی خود را به دیگران انتقال ندهیم.

13- هر فرد نسبت به خویشاوندان و خانواده و هم کیشان خود مسئول است و از این نظر بین عالِم، کاسب، پیر، جوان، زن و مرد تفاوتی وجود ندارد.

14- تربیت فرزندان صالح، مدارا با مردم و تحمل بدرفتاری والدین و همسر مصداق عمل صالح است.

15- برهمگان به ویژه والدین محترم لازم است در فرصت تعطیلات تابستانی در زمینه ایجاد جو سالم و صالح برای فرزندان تلاش کنند تا فرزندانشان آن گونه که قرآن می خواهد تربیت شوند. بدین معنا که نماز را دوست بدارند و آن را برپا دارند، دوستدار روزه باشند و روزه بگیرند، به فضائل اخلاقی آراسته باشند، از اخلاق ناپسند دوری گزینند، واجبات را بشناسند و بدان عمل نمایند و محرمات را بشناسند و از آن دوری گزینند.

16- غضب ریشه بسیاری از گناهان و در عین حال اساس مشکلات اجتماعی و خانوادگی است.

17- هریک از ما باید با ساختن خانواده ای شایسته در جهت ساخت جامعه بکوشیم.

18- پدر و مادری که با فرزندان خود و شخصی که با دوستان و آشنایان خویش با روی گشاده و اخلاق پسندیده برخورد می کند، با عابدان روزه دار و شب زنده دار یکسان خواهد بود و چه بسا که به خاطر داشتن این صفت عالی، دعای آنان سریع تر به هدف استجابت برسد.

19- اگر ایمان و اخلاق باشد، زندگى زن و شوهر چنان زیبا خواهد بود که با تمام وجود سعادت را لمس مى کنند.

20- توجه داشته باشیم ایمان و اخلاق دو گوهر بى ‏همتا و گران‏بهایى است که عامل خوشبختى در زندگى زوجین است و همین دو خصلت على‏ رغم کمبودهاى ظاهرى زندگى را قوام و انسجام مى ‏بخشد.

21- با کمى تأمل درمى ‏یابیم که سعادت در خانواده هایى یافت مى شود که بى ‏توجه به امور مادى زندگى توأم با ایمان و اخلاق براى خود تدارک دیده باشند و همین یک فرهنگ است؛ فرهنگى برآمده از سنت رسول خدا صلى الله علیه وآله که با پایبندى به دعا و همت باید آن ‏را به تدریج در جامعه رواج داد.

22- به نسبت ترویج فرهنگ ساده ‏زیستى و پرهیز از زیاده‏ خواهى سعادت نیز در جامعه و در خانواده چهره خواهد نمود.

23- بى ‏تردید مهریه‏ هاى سنگین و هزینه‏ هاى سنگین ‏تر که امروزه بر جوانان تحمیل مى ‏شود، هیچ رنگ و بویى از سنت رسول خدا صلى الله علیه وآله ندارد.

24- انتظارات غیرمنطقى از جوانان و ناتوانى جوانان در تأمین نظر خانواده دختر زمینه تجرد جوانان را فراهم مى ‏آورد و در نهایت جوانان چه دختر و چه پسر دچار بیمارى‏ هاى روحى و جسمى بدفرجامى مى ‏شوند.

25- به دلیل تجمل ‏گرایى و رویگردانى از فرهنگ و سنت اهل بیت علیهم السلام آسان ‏ترین امور زندگى (ازدواج) آن‏چنان سخت گرفته مى ‏شود که به بلایى خانمان‏ سوز مبدل مى ‏گردد.

26- ازدواج پیمان سعادت و زندگى است، نه مسأله خرید و فروش که مقام انسان فراتر از این آرایه ‏هاست.

27- مهریه سبک و معقول که پرداختن آن در توان هرکس باشد، ستوده شده و خجسته است و آرامش و سعادت را به همراه دارد.

28- در هر زمینه به ویژه در مسأله ازدواج باید فرهنگ معصومان علیهم السلام را باور داشت و آن‏ را در زندگى به کار بست تا جامعه روى سعادت را ببیند. البته رسیدن به چنین جامعه ‏اى در گروه همت افراد آن است، به این معنا که تا چه اندازه مایلند جامعه خود را با فرهنگ خاندان رسالت همسو کنند.

29- مرحوم اخوى (آیت اللَه العظمى حاج سید محمد شیرازى رحمه الله) بیش از چهل سال از عمر خود را صرف ترویج سنت ازدواج نمود و در این راه بى ‏دریغ کوشید. نتیجه این فعالیت به وجود آمدن و تداوم کار بنیادهاى ازدواج در کشورها و شهرهاى مختلف بود که به همت مؤمنان، تمام آن ها فعال و بانشاط به کار خود ادامه مى ‏دهند.

30- اگر سنت پیامبر صلى الله علیه وآله رعایت شود، با هزینه یک یا دو ازدواج مى ‏توان یکصد زوج را به خانه بخت فرستاد که این امر نیز در گرو همت همگان است.

31- ساده ‏زیستى، تسهیل در امر ازدواج جوانان و کوشش در این راه ستوده ‏ترین سنت ‏های پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله است.

32- باید در راه تسهیل ازدواج جوانان بکوشیم تا افزون بر سامان گرفتن جوانان دین ‏شان را حفظ کنیم و سعادت را هرچند اندک به جامعه ارزانى داریم.

33- از جمله سفارش ‏هایى که از پیامبر صلى الله علیه وآله و جانشینان بر حق او، یعنى امامان معصوم علیهم السلام رسیده سفارش به زنان و جوانان است. در این زمینه، مسئولیت پدران و بزرگ ‏ترها سنگین ‏تر است.

34- زن به حکم خداى متعال ضعیف آفریده شده و از همین ‏رو زودرنج ‏تر و نابردبارتر است، لذا باید با او رفتارى مناسب داشت و حرمت او را به عنوان انسان و شریک غم و شادى نگاه داشت.

35- یک آقا یا بانویى در هر شرایطى قرار داشته باشد، مى‏ تواند بهترین یا بدترین زن روزگار خود و حتى تمام تاریخ شود؛ چراکه خوب بودن یا بد شدن به انتخاب فرد است.

36- قرآن به مسلمانان فرمان مى‏ دهد فرزندان و اعضاى خانواده خود را از قرار گرفتن در بى ‏راهه ‏ها حفظ کنند.

37- اعمال شخص بر اعضاى خانواده تأثیر مى ‏گذارد و آثار عمل براى همیشه باقى مى‏ ماند.

38- اگر کسى با اعضاى خانواده ‏اش بداخلاقى کند، بر آن ها اثر منفى مى‏ گذارد و اگر با آنان رفتار خوب داشته باشد، بر آنان اثر مثبت خواهد داشت.

39- انسان باید با فرزندان خود مأنوس باشد تا فرزندان احساس جدایى و فاصله نکرده، بلکه با او همدلى و همسویى کنند.

40- کار کردن یک وظیفه است.

41- حقى که مرد بر گردن زن دارد، منحصراً در دو چیز خلاصه مى‏شود: همخوابگى، بیرون نرفتن زن از خانه بدون اجازه شوهر. بیش از این‏ دو مورد مرد هیچ حقى ندارد و جایز نیست کم ‏ترین ضررى به زن برساند.

42- هر انسانی در طول زندگی خود همیشه بر آن است که با سعی و کوشش از بروز بیماری سخت و کشنده در میان افراد خانواده و نزدیکان خود به هر صورتی جلوگیری کند و زندگی خود را از بروز مشکلات سخت و نابسامانی اقتصادی و معیشتی و جز آن ایمن سازد. به همین اندازه باید خویشتن و خانواده خود را از عذاب الهی و آتش دوزخ ایمن سازد؛ چراکه این کار فرمان و تکلیف الهی است.

43- هر انسانی باید ابتدا خود و در مرحله بعدی خانواده خود و همچنین دیگران را با امر به معروف و نهی از منکر از آلوده شدن به گناه و کارهای حرام و ترک واجبات بازدارد تا از عذاب الهی و دوزخ ایمنی یابند.

44- پدر خوش اخلاق توجه داشته باشد که اثری مثبت بر فرزندانش خواهد داشت و اگر آنان به اخلاق خوب آراسته شوند، به پدر نیز همانند و همسنگ آنان پاداش داده می شود. این مطلب درباره مادران نیز صادق است؛ لذا شایسته و سزاوار است که پدران و مادران و دیگر افراد فامیل و خانواده اخلاق خود را خوب و درست کنند.

45- همسران بایستی حقوقی که به عهده هریک از آن ها نسبت به یکدیگر است، به خوبی و به تمامی ادا نمایند و اعمالی این چنین که واجب هستند همه را انجام دهند. با انجام دادن این واجبات می توانیم رضایت و خرسندی امام زمان صلوات الله علیه را به دست آوریم.

46- زن و مرد مؤمن هرگونه کار نیکویی را انجام می دهند تا بیشتر به خدا نزدیک شوند، اما سهل ترین راه ها و مهم ترین آن ها در تقرب جستن به خدای متعال آراسته شدن به اخلاق نیکوست.

47- هر زنی بایستی نسبت به شوهر خود خوش اخلاق تر و خوش رفتارتر باشد، حتی اگر شوهر با وی بداخلاقی و بدرفتاری کند. همچنین هر مردی باید با همسر خود خوشخویی و خوشرفتاری کند، حتی اگر آن همسر سرکشی کند و بدخویی نماید.

48- بر تمامی خانم ها و آقایان مؤمن بایسته است که همواره هوشیار باشند که مبادا یکی از نعمت های خدای متعال در خانه هایشان یا بر سر سفره هایشان مورد اهانت و تحقیر قرار گیرد.

49- هر مردی وظیفه دارد به نیکی و خوشرفتاری با همسرش رفتار کند هرچند همسرش بداخلاق باشد. اگر همسرش در پی این خوشرفتاری دگرگون شد و خوشرفتاری پیشه کرد، که چه بهتر، ولی اگر تغییر نکرد، نباید اهمیت دهد و از رفتار نیکش دست بردارد.

50- مردی که رفتار بدی دارد، حسن خلق اقتضا می کند که همسرش با او به نیکی رفتار کند و بردباری ورزد و در پی انتقام جویی از او بر نیاید. زنی هم که شوهر بدرفتاری دارد باید در تندی ها و بدرفتاری های او صبوری کند و از مقابله به مثل بپرهیزد.

51- اگر زنی شوهر بد رفتاری داشت، وظیفه دارد برای اصلاح او نزد خدا دست به دعا بردارد و در هدایت او بکوشد، ولی اگر کوچک ترین نتیجه ای نگرفت، باید صبر و تحمل داشته باشد. همچنین است مردی که زن بدخو دارد.

52- باید همسران نسبت به یکدیگر، پدر و مادر نسبت به فرزندان، فرزندان نسبت به پدر و مادر، بزرگ ترها نسبت به کوچک ترها، کوچک ترها نسبت به بزرگ ترها و فرادستان نسبت به زیردستان مهربان و شفیق باشند.

53- همسران وظیفه دارند که ضمن مراجعه به رفتار روزانه خود در قبال همسرانشان اگر برخورد نامناسبی با آنان داشته اند خود را مقصر بدانند و تلاش کنند دوباره مرتکب آن خطا نشوند. همه باید نسبت به یکدیگر همین شیوه را پیش گیرند و در پی اصلاح خطاهای خود برآیند.

54- همسری که از ناحیه همسر خود رفتار احترام آمیز و محبت انتظار دارد خود نیز باید با احترام و مهر با وی رفتار کند.

55- این درست است که رسول خدا صلی الله علیه وآله ـ به پیروی از قرآن کریم ـ اجازه دادند که کابین زنان حتی یک قنطار طلا باشد، اما قصدشان از قرار دادن پانصد درهم نقره به عنوان مهریه حضرت خدیجه کبری و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیهما این بود که این مبلغ سنتی در میان پیروانشان گردد و به آن عمل کنند.

56- پدران و مادران نباید مبلغی بیش از «مهر السنه» طلب کنند و دختران نیز باید بر همین اساس رفتار کنند.

57- در زندگی مشترک خانوادگی همسر باید رفتارهایی را که در قبال شریک زندگی خود به جا آورده در نظر آورد و اگر رفتار ناشایستی در قبال او مرتکب شده است، تصمیم بگیرد هرگز آن را تکرار نکند.

58- والدین، فرزندان، خویشان و بیگانگان همه و همه باید هنگام ارتباط با یکدیگر حسن خلق را مدنظر قرار دهند و نسبت به هم مهربان و حق گزار باشند. مخصوصاً پدران و مادران باید با تربیت شایسته فرزندان از طریق حکمت و موعظه حسنه حق پدری و مادری خود را به درستی ادا نمایند.

59- مردان و زنان باید تصمیم بگیرند که با همسرانشان به نیکی رفتار کنند.

60- فرزندان باید همت خود را مصروف کسب رضایت والدین نمایند و والدین نیز متقابلاً باید حقوق فرزندان را چنان که باید و شاید ادا نمایند.

61- وقتی پدر و مادری با فرزندشان قطع رابطه کردند، شایسته است که فرزند چنین کاری را از آنان نیاموزد و بکوشد رابطه و پیوند خود را با آنان استحکام بخشد.

62- صبر کردن بر بداخلاقی و تندی های همسر پاداش بسیار والایی دارد.

63- صبرکردن بر تندی های پدر و مادر نزد خدای متعال بسیار پسندیده است.

64- شایسته است که همسران محترم تصمیم بگیرند در برابر عصبانیت همسر خود بردباری به خرج دهند. همین طور پدران و مادران در رفتار با فرزندان کم تجربه خود تحمل به خرج دهند و عصبانیت را با عصبانیت پاسخ نگویند.

65- هیچ کس حق ندارد با دیگری با بداخلاقی رفتار کند و انسان حتی با خانواده و همسر خود حق بدرفتاری ندارد. شایسته است همه ما در هنگام حضور در جمع خانواده از غضب بپرهیزیم و غضب خود را برای خشنودی خدای متعال فرو خوریم و خشم و ناراحتی خود را به دیگران انتقال ندهیم.

66- کسی که مسئولیت ها و وظایفی را که بر گردن دارد به درستی ادا نماید، راه خیر و سعادت را می پیماید و کسی که در ادای مسئولیت ها کوتاهی ورزد، مورد کیفر الهی واقع خواهد شد. بر این اساس زنی که نماز نمی خواند از همسر وی در روز قیامت در این باره پرسش و مؤاخده می شود و همین طور مردی که در نماز سستی می ورزد همسر وی مورد مؤاخذه قرار خواهد گرفت.

67- کسانی که همسر یا برادر یا والدین بداخلاق دارند، می توانند از این بداخلاقی برای جلب رضایت الهی و کاهش پشیمانی لحظه مرگ استفاده کنند.

68- کسی که همسر بداخلاق دارد، باید در راه اصلاح وی تلاش کند، ولی اگر در این راه صد در صد موفق نشد، باید تحمل و بردباری نماید.

69- پدر و مادری که در تربیت فرزندان خود از هیچ اقدامی فروگذاری نمی کنند در آینده نزدیک از فرزندان صالح خود خیر می بینند.

70- فرزندانی که به پدر و مادر خود نیکی می کنند در آینده آنان نیز از فرزندانشان نیکی و احترام و مدارا خواهند دید.

71- هریک از ما باید با ساختن خانواده ای شایسته در جهت ساخت جامعه بکوشیم.

72- موعظه نقش تربیتی فوق العاده ای دارد که در تربیت فرزندان باید مد نظر قرار گیرد. در تأثیر فوق العاده نصیحت و اندرز همین بس که از یک مرد مشرک مانند ابوذر که متعلق به قبیله ای راهزن بود، شخصی ساخت که به فرموده رسول خدا صلّی الله علیه وآله زیر آسمان شخصی راستگوتر از او نیست.

73- پدر و مادری که با فرزندان خود و شخصی که با دوستان و آشنایان خویش با روی گشاده و اخلاق پسندیده برخورد می کند، با عابدان روزه دار و شب زنده دار یکسان خواهد بود و چه بسا که به خاطر داشتن این صفت عالی دعای آنان سریع تر به هدف استجابت برسد.

74- یکی از مصادیق تقوای پدر و مادر بذل عنایت و دقت در تربیت فرزندان صالح است و در مقابل، تقوای فرزند به این است که همیشه در پی کسب رضایت والدین و خدمت به آن ها باشد.

75- کسی که به خاطر خدا رنج درشتی ها و بد اخلاقی های پدر و مادر را بر خود هموار کند، چه بسا خدای متعال او را از بسیاری رنج ها، اندوه ها و گرفتاری های اجتماعی و اقتصادی و ... در امان بدارد.

76- دختران و پسران جوانی که دوران عقد و نامزدی را می گذرانند چه خوب است که به یکی از اهل علم مراجعه کنند و همه وظایف شرعی خویش را در قبال همسرشان جویا شوند و با بصیرت و آگاهی بیشتر زندگی مشترکشان را آغاز نمایند. چنین کاری آنان را با وظایفشان آشناتر و به تقوا که کلید حل مشکلات است نزدیک تر می سازد.

77- شوهر باید تصمیم بگیرد که از همسرش خوش اخلاق تر باشد و زن نیز باید به همین گونه عمل کند و این همان رقابت و مسابقه ای است که قرآن کریم بدان فرمان داده و پایبندی به آن را از ما خواسته است.

78- عمل من و شما در زن و فرزندان، بستگان، خویشان، همسایگان و دوستان‏ مان اثر مى ‏گذارد؛ بدین معنا که عمل خوب ما آثار مثبت مى ‏گذارد و اعمال بد ما نیز تأثیرات منفى دارد.

79- افعال خوب و بد در تاریخ و آینده انسان تأثیرگذار است.

80- شایسته است که شوهر شیوه خوش رفتاری با همسر خود را بداند و بدان عمل کند و زن نیز در تعامل با همسر خود باید همین گونه باشد، پدر و مادر در تعامل با فرزندانِ خود، خویشاوندان، همسایگان، استادان و دانشجویان نیز باید در تعامل با یکدیگر اخلاق نیکو و فراتر این که والایی های اخلاق را به کار گیرند.

81- همسران بایستی حقوقی را که به عهده هریک از آن ها نسبت به یکدیگر است، به خوبی و به تمامی ادا نمایند.

82- شایسته است که شوهر شیوه خوش رفتاری با همسر خود را بداند و به آن عمل کند و زن نیز در تعامل با همسر خود باید همین گونه باشد و همینطور پدر و مادر در تعامل با فرزندانِ خود و خویشاوندان، همسایگان، استادان و دانشجویان نیز باید در تعامل با یکدیگر اخلاق نیکو و فراتر این که والایی های اخلاق را به کار گیرند.

83- همسران بایستی حقوقی را که به عهده هریک از آن‌ها نسبت به یکدیگر است، به خوبی و به تمامی ادا نمایند.

84- روشن باشد که تربیت، امر و نهى تنها نیست، بلکه امر و نهى بخشى و نوعى از تربیت است که گفتارى است، اما باید بدانیم که تربیت به عمل هم نیاز دارد.

85- کسى که مى ‏خواهد فرزند خود را تربیت کند، باید مسائل را به او آموزش دهد و از جهت عملى نیز به آن ‏ها پایبند باشد تا فرزند تربیت شود.

86- انسان نه تنها در مورد تربیت فرزند خود، بلکه نسبت به تربیت همه فرزندان جامعه مسئول است؛ چه اینکه پیامبر اکرم‏ صلى الله علیه وآله مى ‏فرمایند: «کلّکم راع و کلّکم مسئول عن رعیته؛ همه شما نسبت به رعیت خود، مسئولید».

87- یکى از جاهایى که باید مدارا کرد محیط کوچک زندگى است. اگر انسان در محیط خانواده یا محل کار و در میان دوستان مدارا نداشته باشد، گرفتار مشکلاتى خواهد شد که ناراحتى‏هاى عصبى از آن جمله است و اندکى تحمل - که ضررى ندارد - آثار مثبت فراوان در پى خواهد داشت.

88- هرچند خدا به پدران و مادران حق ولایت عنایت فرموده است و حق پدر و مادر بر فرزندان بسیار زیاد است، اما نباید پى ‏در پى نسبت به فرزندان اعمال ولایت کنند، بلکه باید ضمن توجه به نحوه برخوردشان با فرزندان و هدایت آنان به راه صحیح، در مواقع ضرورى و کاملاً بجا از امر و نهى استفاده کنند و با حداقل استفاده از حق ولایت خود با آنان رفتارى توأم با اخلاق داشته باشند.

89- جوانان و نوجوانان مواظب باشند مبادا به چهره پدران و مادران خود با تندى نگاه کنند یا در چشم آنان خیره شوند. کسانى که با والدین خود چنین رفتارى کنند، در آینده از آنان سلب توفیق خواهد شد؛ یعنى توفیق انجام کارهاى خیر را از دست خواهند داد.

90- پدران، مادران و پدر و مادر بزرگ‏ ها توجه داشته باشند که هرچند خدا به آنان حق ولایت داده است، اما نباید از این حق زیاده از حد استفاده کنند.      

91- خوش ‏اخلاقى فقط به زن و شوهر اختصاص ندارد و انسان باید در برخورد با برادر، خواهر، پدر، مادر، بستگان و همسایگان نیز این مسئله را رعایت نماید.

92- اگر زن یا مردی در برابر آزارهای شوهر و یا همسر خود صبر کند و بردباری نماید، از خدای متعال پاداش می گیرد.

93- دو خویشاوند یا دو برادر که عمری را با هم و در کنار هم سپری کرده اند ممکن است مقام یکسانی نزد خدا نداشته باشند و این به دلیل اختلاف مراتب طاعت و اجرای اوامر الهی در افراد است. 

94- یک مرد با ایمان و یک جوان و نوجوان مؤمن می تواند همانند عطر اثرگذار و عطرافشان باشد و اطرافیان خود را به وسیله هدایتگری خود به نور ایمان، اخلاق و آداب اسلامی معطر سازد.

95- پدران و مادران باید با نیکى و خوشرفتارى با فرزندانشان رفتار کنند و با آنان دوست باشند، نه اینکه فقط به آن ها امر و نهى کنند.

96- پدر و مادر باید سعى کنند از طریق قصه‏ گویى، سخنان نرم و روش‏ هاى دیگر جوانان را به سمت مکارم اخلاق دعوت نمایند و بدین نکته توجه داشته باشند که آنان سرد و گرم روزگار را نچشیده ‏اند و خام و بى‏تجربه ‏اند، ولى در عین حال فطرت پاک ‏ترى دارند و هر کمال و خیرى را زودتر از دیگران مى ‏پذیرند.

97- فرزند صالح از هر چیزى باارزش‏ تر است و تربیت فرزندان درست کار آسانى نیست و هر کارى سختى ‏هاى خود را دارد. فرزند صالح، هم به درد دنیاى والدینش مى ‏خورد و هم براى عالم برزخ و قیامت آنان سودمند است.